"ล่องสะเปาจ้าวละกอน" 
“สะเปาลอยน้ำ” แห่งเดียวในประเทศไทย
         ล่องสะเปา เป็นประเพณีดั้งเดิมของจังหวัดลำปาง ซึ่งคล้ายกับประเพณีลอยกระทงของจังหวัดอื่นๆ ในเมืองไทย เป็นขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมอันเก่าแก่ที่มีเฉพาะจังหวัดลำปางแห่งเดียวในประเทศไทย ล่องสะเปา เป็นประเพณีที่มาจากความเชื่อว่าเป็นการนำสิ่งของเดินทางไปด้วยเรือสำเภา เพื่อเตรียมไว้ใช้สำหรับภพหน้าเป็นการฝากกุศลไปหาดวงวิญญาณผู้ล่วงลับ และเป็นการให้ทานกับคนเป็น ที่อยู่ปลายน้ำ นอกจากนั้นยังถือเป็นการลอยทุกข์โศก บูชา และขอขมาแม่น้ำอีกด้วย
หลักฐานของประเพณีล่องสะเปา
       ปรากฏหลักฐานในสมัยเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต (พ.ศ. ๒๔๔๐ – ๒๔๖๕) ได้แต่งดาสะเปาหลวง รูปเรือสำเภา มีเสากระโดง มีโคมร้อย เป็นโคมราวเล็กๆ ในเรือมีข้าวปลาอาหาร รูปปั้นทาสีทาสา ช้าง ม้า วัว ควาย และทำพิธีสระเกล้าดำหัวลงในสะเปาก่อน หลังจากนั้นข้าราชบริพาร และชาวเมือง จะนำสะเปาน้อย ตามแห่เป็นขบวนจากคุ้มหลวง ลงที่ท่าน้ำช้างเผือก (หลังจวนผู้ว่าราชการจังหวัดลำปางปัจจุบัน) ราษฏรต่างก็ถือสะเปาน้อย ร่วมลอยพร้อมกันสองฝั่งแม่น้ำ (จากคำบอกเล่าของเจ้าหญิงบุษบง ราชธิดาองค์สุดท้ายในเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต) (บุญชู วงค์รักษ์, สัมภาษณ์, ๑๗ ธันวาคม ๒๕๕๑)
       คำ ว่า “สะเปา” เป็นคำเดียวกับคำว่า “สำเภา” โดยทั่วไป หมายถึง เรือเดินทะเลที่ใช้แล่นด้วยใบ แต่ล้านนาจะหมายถึงเรือบรรทุก ในด้านคติความเชื่อทางพระพุทธศาสนาของชาวล้านนา ให้ชื่อตามเอกลักษณ์ของสะเปา ที่ชาวบ้านได้จัดทำขึ้นจากคติความเชื่อที่ว่า การล่องสะเปาคือการทำทานให้แก่ผู้ล่วงลับ ขั้นตอนประดิษฐ์สะเปาของชาวล้านนา ต้องใช้กาบกล้วย มะละกอ ไม้ไผ่ หรือกระดาษแก้ว ตกแต่งและประดับประดาด้วยดอกไม้ หรือใช้กระดาษสีตัดเป็นลวดลายต่างๆ ติดด้านข้างลำสะเปา นอกจากนี้ยังมีสิ่งของอื่นๆ ที่มักใส่ลงไปในสะเปาด้วย เช่น ข้าวสุก กล้วย อ้อยควั่น ข้าวต้มจิ้ม น้ำตาล เกลือ ยาสูบ หมาก พลู ดอกไม้ ธูป เทียน และรูปสัตว์ต่างๆ เป็นต้น เพราะเชื่อกันว่าผู้ล่วงลับที่ได้อุทิศส่วนกุศลหรือบุญฝากเป็นสิริมงคลของ ตนเองในภพหน้า
      ประเพณีล่องสะเปาของชาวลำปางกระทำกันในวันเพ็ญ เดือนยี่เป็ง (ตรงกับเดือน 12 ของภาคกลาง) หรือวันเพ็ญ      เดือนสิบสองวันลอยกระทง นั้นเอง ในความเชื่อของคนลำปาง เชื่อว่า การล่องสะเปาะนั้น เป็นการขอขมาต่อแม่น้ำคงคา   บูชาพระนารายณ์ที่รักษาแม่น้ำคงคาตามความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ การบูชารอยพระพุทธบาทที่ประดิษฐ์ ณ หาดทรายแม่น้ำนัมมทา อันเป็นการเจริญพุทธานุสติรำลึกต่อองค์ การลอยเคราะห์หรือปล่อยเคราะห์ต้องการลดเคราะห์เสนียดจัญไร      ในตัวให้ไหลล่องไปตามแม่น้ำ และเป็นการลอยเพื่อส่งของแก่บรรพบุรุษ ตามคติความเชื่อของคนโบราณในนครหริภุญไชย         ที่ส่งให้แก่ญาติพี่น้องในนครหงสาวดี ในสมัยต่อมาประชาชนยึดถือเป็นประเพณีปฏิบัติกันจนทุกวันนี้ ร่วมถึงการล่องสะเปา เพื่ออธิษฐานของหนุ่มสาวที่ต้องการจะร่วมชีวิตกัน เมื่อทำกระทงแล้วก็ไปลอยในแม่น้ำ และอธิษฐานที่ตนปรารถนา