"ล่องสะเปา" เป็นประเพณีดั้งเดิมของจังหวัดลำปาง ซึ่งคล้ายกับประเพณีลอยกระทงของจังหวัดอื่นๆ ในเมืองไทย เป็นขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมอันเก่าแก่ที่มีเฉพาะจังหวัดลำปางแห่งเดียวในประเทศไทย ล่องสะเปา เป็นประเพณีที่มาจากความเชื่อว่าเป็นการนำสิ่งของเดินทางไปด้วยเรือสำเภา เพื่อเตรียมไว้ใช้สำหรับภพหน้าเป็นการฝากกุศลไปหาดวงวิญญาณผู้ล่วงลับ และเป็นการให้ทานกับคนเป็น ที่อยู่ปลายน้ำ นอกจากนั้นยังถือเป็นการลอยทุกข์โศก บูชา และขอขมาแม่น้ำอีกด้วย

วัน เวลา และสถานที่
ประเพณีล่องสะเปาของชาวลำปางกระทำกันในวันเพ็ญ เดือนยี่เป็ง (ตรงกับเดือน 12 ของภาคกลาง) หรือวันเพ็ญเดือนสิบสองวันลอยกระทง โดยมีหลักฐานปรากฏในสมัยเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต (พ.ศ. 2440 – 2465) ที่มีการแห่สะเปาจากคุ้มหลวงลงที่ท่าน้ำช้างเผือก (หลังจวนผู้ว่าราชการจังหวัดลำปางปัจจุบัน) และราษฏรจะร่วมลอยพร้อมกันสองฝั่งแม่น้ำในจังหวัดลำปาง

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
การประดิษฐ์สะเปาของชาวล้านนาจะใช้กาบกล้วย มะละกอ ไม้ไผ่ หรือกระดาษแก้ว ตกแต่งและประดับประดาด้วยดอกไม้ หรือใช้กระดาษสีตัดเป็นลวดลายต่างๆ ติดด้านข้างลำสะเปา ในอดีตสมัยเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิตมีการแต่งดาสะเปาหลวงรูปเรือสำเภา มีเสากระโดง มีโคมร้อย เป็นโคมราวเล็กๆ ในเรือมีข้าวปลาอาหาร รูปปั้นทาสีทาสา ช้าง ม้า วัว ควาย และทำพิธีสระเกล้าดำหัวลงในสะเปาก่อน จากนั้นข้าราชบริพารและชาวเมืองจะนำสะเปาน้อยตามแห่เป็นขบวนจากคุ้มหลวงลงที่ท่าน้ำช้างเผือก และราษฏรต่างก็ถือสะเปาน้อยร่วมลอยพร้อมกันสองฝั่งแม่น้ำ

• สิ่งของที่มักใส่ลงไปในสะเปา: ข้าวสุก, กล้วย, อ้อยควั่น, ข้าวต้มจิ้ม, น้ำตาล, เกลือ, ยาสูบ, หมาก, พลู, ดอกไม้, ธูป, เทียน, รูปสัตว์ต่างๆ
• วัตถุประสงค์: นำสิ่งของเดินทางไปด้วยเรือสำเภาเพื่อเตรียมไว้ใช้สำหรับภพหน้า
• วัตถุประสงค์: ฝากกุศลไปหาดวงวิญญาณผู้ล่วงลับ
• วัตถุประสงค์: ให้ทานกับคนเป็นที่อยู่ปลายน้ำ
• วัตถุประสงค์: ลอยทุกข์โศก
• วัตถุประสงค์: บูชาและขอขมาแม่น้ำ
• วัตถุประสงค์: ขอขมาต่อแม่น้ำคงคา
• วัตถุประสงค์: บูชาพระนารายณ์ที่รักษาแม่น้ำคงคาตามความเชื่อของศาสนาพราหมณ์
• วัตถุประสงค์: บูชารอยพระพุทธบาทที่ประดิษฐ์ ณ หาดทรายแม่น้ำนัมมทา
• วัตถุประสงค์: ลอยเคราะห์หรือปล่อยเคราะห์เพื่อลดเคราะห์เสนียดจัญไรในตัวให้ไหลล่องไปตามแม่น้ำ
• วัตถุประสงค์: ลอยเพื่อส่งของแก่บรรพบุรุษตามคติความเชื่อของคนโบราณในนครหริภุญไชย
• วัตถุประสงค์: อธิษฐานของหนุ่มสาวที่ต้องการจะร่วมชีวิตกัน

เอกลักษณ์และจุดเด่น
"ล่องสะเปาจ้าวละกอน" หรือ "สะเปาลอยน้ำ" เป็นประเพณีดั้งเดิมและวัฒนธรรมอันเก่าแก่ที่มีเฉพาะจังหวัดลำปางแห่งเดียวในประเทศไทย ซึ่งแตกต่างจากประเพณีลอยกระทงทั่วไป คำว่า "สะเปา" ในภาษาล้านนาหมายถึงเรือบรรทุก ซึ่งมาจากคำว่า "สำเภา" ที่หมายถึงเรือเดินทะเลที่ใช้แล่นด้วยใบ ประเพณีนี้สะท้อนถึงความเชื่อทางพระพุทธศาสนาและคติโบราณของชาวลำปางและชาวล้านนาในการทำทานแก่ผู้ล่วงลับ การบูชา และการขอขมาแม่น้ำ