กว๊านพะเยา เป็นบึงหรือแอ่งน้ำขนาดใหญ่ในภาคเหนือ รองรับน้ำที่ไหลจากลำห้วยต่างๆ มีพื้นที่ประมาณ 12,831 ไร่ ในอดีตกว๊านพะเยาเป็นพื้นที่ราบลุ่ม มีแม่น้ำอิงไหลผ่าน รอบๆ เป็นหนองน้ำ ต่อมามีการสร้างประตูกั้นแม่น้ำอิง ทำให้สวน ไร่ นา และวัดต้องจมอยู่ใต้น้ำ 20 กว่าวัด หนึ่งในนั้นคือวัดติโลกอาราม ซึ่งเป็นวัดที่พระเจ้าติโลกราชแห่งล้านนา โปรดให้พระยายุทธิษฐิระ เจ้าเมืองพะเยาสร้างขึ้นในราวปี พ.ศ. 2019 ถึง พ.ศ.2029 ปัจจุบันวัดติโลกอารามมีชื่อเสียง และทำให้พะเยาเป็นที่รู้จักแก่นักท่องเที่ยว คือ กิจกรรมนั่งเรือเวียนเทียนทางน้ำรอบวัดติโลกอาราม

วัน เวลา และสถานที่
สถานที่: กว๊านพะเยา, ภาคเหนือ, แม่น้ำอิง, วัดศรีอุโมงค์คำ, วัดติโลกอาราม (บริเวณบวกสี่แจ่ง), จังหวัดพะเยา เวลา/เหตุการณ์: - พ.ศ. 2526: ชาวบ้านชุมชนวัดศรีอุโมงค์ ได้ขุดพบพระเครื่องยอดขุนพลเมืองพะเยา และพระพุทธรูปหินทรายปางมารวิชัย (หลวงพ่อศิลา) - ราวปี พ.ศ. 2019 ถึง พ.ศ.2029: พระเจ้าติโลกราชแห่งล้านนา โปรดให้พระยายุทธิษฐิระ เจ้าเมืองพะเยาสร้างวัดติโลกอาราม - ตั้งแต่ปี พ.ศ.2482: วัดติโลกอารามจมอยู่ในน้ำ - ปี พ.ศ. 2550: มีการสำรวจวัดกลางกว๊านพะเยา และได้พบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ศิลาจารึกเขียนด้วยอักษรฝักขาม แปลว่า “วัดติโลกอาราม” - ปี พ.ศ.2550 (วันอาทิตย์ที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2550): นายธนเษก อัศวานุวัตร อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา พร้อมคณะสงฆ์ หน่วยงานราชการ และพุทธศาสนิกชนในจังหวัดพะเยา ได้ทำโครงการกู้วัดติโลกอาราม และได้อัญเชิญหลวงพ่อศิลาไปประดิษฐาน ณ วัดติโลกอาราม - ปี พ.ศ. 2551: เริ่มมีการเวียนเทียนทางน้ำรอบวัดติโลกอารามครั้งแรก - การเวียนเทียนทางน้ำจัดขึ้น 3 ครั้งต่อปี: ในวันเพ็ญเดือน 3 (วันมาฆบูชา), วันเพ็ญเดือน 6 (วันวิสาขบูชา) และวันเพ็ญเดือน 8 (วันอาสาฬหบูชา)

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
กิจกรรมหลักที่วัดติโลกอารามคือการนั่งเรือเวียนเทียนทางน้ำรอบวัด ซึ่งเป็นการเวียนเทียนกลางน้ำ แห่งเดียวในโลก ที่มีความแตกต่างจากการเวียนเทียนในวัดอื่นๆ

• นั่งเรือเวียนเทียนทางน้ำรอบวัดติโลกอาราม
• เวียนเทียนทางน้ำในวันมาฆบูชา (วันเพ็ญเดือน 3)
• เวียนเทียนทางน้ำในวันวิสาขบูชา (วันเพ็ญเดือน 6)
• เวียนเทียนทางน้ำในวันอาสาฬหบูชา (วันเพ็ญเดือน 8)

เอกลักษณ์และจุดเด่น
กว๊านพะเยา, แม่น้ำอิง, วัดศรีอุโมงค์คำ, พระเครื่องยอดขุนพลเมืองพะเยา, พระพุทธรูปหินทรายปางมารวิชัย, หลวงพ่อศิลา, วัดติโลกอาราม, ศิลาจารึกเขียนด้วยอักษรฝักขาม, พระเจ้าติโลกราชแห่งล้านนา, พระยายุทธิษฐิระ เจ้าเมืองพะเยา, นายธนเษก อัศวานุวัตร อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา, คณะสงฆ์, หน่วยงานราชการ, พุทธศาสนิกชนในจังหวัดพะเยา