จากคำบอกเล่าของคนแก่คนเฒ่าในหมู่บ้านเล่าว่าบ้านทุ่งโฮ้ง เป็นหมู่บ้านของชาวไทยพวนที่ถูกกวาดต้อน และอพยพมาจากแขวงเมือง เชียงขวางประเทศลาวเมื่อประมาณ พ.ศ. 2340 – 2350 โดยคนกลุ่มแรกได้เดินทางมาถึง เมืองแพร่และได้ตั้งบ้านเรือนอยู่นอกกำแพงเมือง ทางทิศเหนือด้านประตูเลี้ยงม้า คือวัดสรรคนิเวศในปัจจุบัน อยู่มาระยะหนึ่งจึงได้ย้ายมาจากที่เดิมมาตั้งหมู่บ้านขึ้นใหม่ บริเวณที่เป็นบ้านทุ่งโฮ้งใต้ในปัจจุบันและอยู่กันเรื่อยมาจนประมาณ พ.ศ. 2360 - 2380 จึงมีกลุ่มไทยพวนกลุ่มใหญ่ อพยพเข้ามาบ้า
นทุ่งโฮ้งหรือเดิม เรียกว่า บ้านทั่งโห้ง คำว่า "ทั่ง” หมายถึง ทั่งรองรับตีเหล็กส่วน คำว่า "โห้ง” เป็นภาษาไทยพวน หมายถึง สถานที่เป็นแอ่งลึกลงไปเป็นรูปก้นกระทะ ทั่งเมื่อถูกตีเป็นประจำจึงทำให้มันเป็นแอ่งลึกลงไปคนพวนเรียกว่า "มันโห้งลงไป” ในสมัยก่อนนั้น คนพวนบ้านทุ่งโฮ้งจะมีเตาตีเหล็กกันแทบทุกหลังคาเรือน เขาจึงเรียกว่า "บ้านทั่งโห้ง” ต่อมาได้เรียกเสียงเพี้ยนไปเป็น "ทุ่งโฮ้ง” ชาวไทยพวนบ้านทุ่งโฮ้ง มีลักษณะที่เป็นเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากชาวพื้นเมืองทั่วไป คือ ภาษาพูดมีประเพณี วัฒนธรรมที่แตกต่างและโดดเด่น คือ ประเพณีกำฟ้า  ตามตำนานกล่าวว่า  เจ้าชมภู กษัตริย์ผู้ครองเมืองพวน ได้ยกทัพไปรบกับหลวงพระบางได้ชัยชนะ หลังจากยกทัพกลับเมืองพวนแล้ว เจ้าชมพูก็ไม่ยอมตกเป็นเมืองขึ้นของหลวงพระบางและเวียงจันทน์อีกต่อไป จึงประกาศเป็นเอกราช เจ้านนท์แห่งนครเวียงจันทน์ จึงยกทัพไปปราบเมืองพวนและจับเจ้าชมภูประหารชีวิต ในขณะที่ทำพิธีการอยู่นั้น เกิดฟ้าผ่าถูกด้ามหอกที่จะใช้ประหารชีวิตเจ้าชมภูหักสะบั้นลงทหารแห่งเมืองเวียงจันทน์เตลิดกระเจิงหนี เจ้านนท์ทราบเหตุอัศจรรย์จึงรับสั่งให้นำเจ้าชมภูกลับไปครองเมืองพวนตามเดิม
ด้วยเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ จึงเกิดการนับถือฟ้าและประเพณีกำฟ้า มาจนถึงทุกวันนี้ พอถึงวันงานกำฟ้าทุกคนจะต้องหยุดทำงานและให้มาร่วมสนุกสนาน ทำบุญ ถ้าไม่เชื่อฟัง ออกไปทำงานอาจถูกฟ้าผ่าตายได้ 

วัน เวลา และสถานที่
การอพยพครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 2340 – 2350 จากแขวงเมือง เชียงขวางประเทศลาว มายังเมืองแพร่ และตั้งบ้านเรือนอยู่นอกกำแพงเมือง ทางทิศเหนือด้านประตูเลี้ยงม้า คือวัดสรรคนิเวศในปัจจุบัน ก่อนจะย้ายมาตั้งหมู่บ้านขึ้นใหม่ บริเวณที่เป็นบ้านทุ่งโฮ้งใต้ในปัจจุบัน การอพยพกลุ่มใหญ่เกิดขึ้นประมาณ พ.ศ. 2360 - 2380 เข้ามาบ้านทุ่งโฮ้ง นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงเมืองพวน หลวงพระบาง และเวียงจันทน์ในตำนานประเพณีกำฟ้า

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
ประเพณีกำฟ้า เป็นประเพณีที่ทุกคนจะต้องหยุดทำงานและให้มาร่วมสนุกสนาน ทำบุญ ถ้าไม่เชื่อฟัง ออกไปทำงานอาจถูกฟ้าผ่าตายได้ นอกจากนี้ ในสมัยก่อนนั้น คนพวนบ้านทุ่งโฮ้งจะมีเตาตีเหล็กกันแทบทุกหลังคาเรือน

• หยุดทำงาน
• ร่วมสนุกสนาน
• ทำบุญ
• ตีเหล็ก

เอกลักษณ์และจุดเด่น
บ้านทุ่งโฮ้ง เป็นหมู่บ้านของชาวไทยพวนที่ถูกกวาดต้อน และอพยพมาจากแขวงเมือง เชียงขวางประเทศลาว ชาวไทยพวนบ้านทุ่งโฮ้ง มีลักษณะที่เป็นเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากชาวพื้นเมืองทั่วไป คือ ภาษาพูดมีประเพณี วัฒนธรรมที่แตกต่างและโดดเด่น คือ ประเพณีกำฟ้า ชื่อเดิมของหมู่บ้านคือ บ้านทั่งโห้ง โดยคำว่า "ทั่ง” หมายถึง ทั่งรองรับตีเหล็ก ส่วนคำว่า "โห้ง” เป็นภาษาไทยพวน หมายถึง สถานที่เป็นแอ่งลึกลงไปเป็นรูปก้นกระทะ ซึ่งมาจากในสมัยก่อนนั้น คนพวนบ้านทุ่งโฮ้งจะมีเตาตีเหล็กกันแทบทุกหลังคาเรือน และต่อมาได้เรียกเสียงเพี้ยนไปเป็น "ทุ่งโฮ้ง”