
งานวันสัตตนาคารำลึก เป็นพิธีสำคัญที่จัดขึ้น ณ วัดพระธาตุพนม วรมหาวิหาร เพื่อรำลึกถึงพญานาคทั้ง 7 ตนที่เชื่อกันว่าคอยดูแลรักษาองค์พระธาตุพนมมาตั้งแต่เริ่มสร้าง โดยมีที่มาจากการที่พญานาคมาประทับทรงสามเณรในปี พ.ศ. 2500 เพื่อบอกกล่าวถึงบทบาทของตน
วัน เวลา และสถานที่
งานวันสัตตนาคารำลึกจัดขึ้น ณ วัดพระธาตุพนม วรมหาวิหาร ตรงกับ ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี สำหรับปี 2565 ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 29 กันยายน 2565 โดยมีกิจกรรมในวันที่ 29 ก.ย. 65 (วันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 11) และวันที่ 30 ก.ย. 65 (วันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11)
รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
ในงานมีพิธีบวงสรวงองค์พระธาตุ พิธีบวงสรวงต้อนรับพญานาคทั้ง 7 องค์ กำหนดจัดงานในวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11ของทุกปี เหตุผลที่กำหนดวันเวลาดังกล่าวนั้นเพราะว่าในพ.ศ.2500วันเวลาดังกล่าวพญานาคมาประทับทรงสามเณร ได้บอกกล่าวในการที่ตนได้รับผิดชอบดูแลองค์พระธาตุมาตั้งแต่เริ่มสร้างองค์พระธาตุ ดังนั้นเมื่อถึงวันเวลาดังกล่าวทางวัดจึงจัดพิธีเจริญพระพุทธมนต์ พิธีบวชปฏิบัติธรรมอุทิศส่วนกุศลแด่องค์พญานาคทั้ง 7 องค์ โดยมีโอรสและธิดาของพญานาคเป็นแม่งานร่วมกับพระสงฆ์ ที่ลานพระธาตุพนมตลอดทั้งคืน
เอกลักษณ์และจุดเด่น
พญาสัตตนาคา คือ กลุ่มพญานาคระดับภุมมเทวา ที่ได้รับบัญชาจากพระอินทร์ให้มาเฝ้าพิท้กษ์รักษาพระธาตุพนม โดยอดีตชาติตอนเป็นมนุษย์ได้เป็นกลุ่มช่างก่อสร้าง 7 คน ที่ได้รับจ้างไปบูรณะอารามแห่งหนึ่ง โดยทำด้วยจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา แต่ก็มักหาเวลาว่างมาตั้งวงดื่มเหล้ากัน ในช่วงบั้นปลายชีวิตก็ได้ไปฟังธรรม ซึ่งพระเถระได้แสดงธรรมเรื่องอริยทรัพย์ 7 ท่านให้จำคนละข้อ เพราะทั้ง 7 คน จำได้ไม่หมดทุกข้อ และได้ตั้งชื่อให้ใหม่ในทางธรรม โดยเรียกเป็นชื่อตามหัวข้อธรรมะ เมื่อตายไปก็ได้มาเกิดเป็นพญานาคระดับภุมมเทวา เพราะมีเศษกรรมสุราติดมาจากตอนเป็นมนุษย์จึงทำให้เกิดเป็นพญานาคและได้ชื่อแบบนาคตามธรรมเรื่องอริยทรัพย์ 7 ตามข้อที่ตนเองจำได้ ดังนี้ 1. พญาสัทโทนาคราชเจ้า เป็นประธาน 2 .พญาศีลวุฒินาโค 3. พญาหิริวุฒินาโค 4.พญาโอตตับปะวุฒินาโค 5. พญาพาหุสัจจะวุฒินาโค 6. พญาจาคะวุฒินาโค 7. พญาปัญญาเตชะวุฒินาโค ที่มาของชื่อพญาสัตตนาคา มีความหมายว่า สัตตะ แปลว่าเจ็ดในอริยทรัพย์ ทั้ง 7 ประกอบไปด้วย - ศัทธา หมายถึงความเชื่อ อย่างมีเหตุผล ศีลการรักษากาย วาจา ใจ - หิริ คือความละอายต่อบาป กรรมชั่ว - โอตตัปปะความเกรงกลัวต่อบาป - พาหุสัจจะ ความใฝ่รู้ ใฝ่ศึกษา - จาคะการบริจาค เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่ผู้อื่น - ปัญญา คือความรู้ อย่างถ่องแท้ เข้าใจในสิ่งที่ถูกและผิดอย่างลึกซึ้ง เนื่องจากวัดพระธาตุพนมตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขงจึงปรากฏเรื่องราวเกี่ยวกับพญานาคทั้ง 7 ตนมาให้ความเคารพและดูแลพระธาตุพนม ความเชื่อนี้ได้ฝังรากลึกในท้องถิ่นนั้นๆ ก่อให้เกิดประเพณีเกี่ยวกับพญานาค
งานวันสัตตนาคารำลึก เป็นพิธีสำคัญที่จัดขึ้น ณ วัดพระธาตุพนม วรมหาวิหาร เพื่อรำลึกถึงพญานาคทั้ง 7 ตนที่เชื่อกันว่าคอยดูแลรักษาองค์พระธาตุพนมมาตั้งแต่เริ่มสร้าง โดยมีที่มาจากการที่พญานาคมาประทับทรงสามเณรในปี พ.ศ. 2500 เพื่อบอกกล่าวถึงบทบาทของตน
วัน เวลา และสถานที่
งานวันสัตตนาคารำลึกจัดขึ้น ณ วัดพระธาตุพนม วรมหาวิหาร ตรงกับ ขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี สำหรับปี 2565 ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 29 กันยายน 2565 โดยมีกิจกรรมในวันที่ 29 ก.ย. 65 (วันขึ้น 4 ค่ำ เดือน 11) และวันที่ 30 ก.ย. 65 (วันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11)
รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
ในงานมีพิธีบวงสรวงองค์พระธาตุ พิธีบวงสรวงต้อนรับพญานาคทั้ง 7 องค์ กำหนดจัดงานในวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11ของทุกปี เหตุผลที่กำหนดวันเวลาดังกล่าวนั้นเพราะว่าในพ.ศ.2500วันเวลาดังกล่าวพญานาคมาประทับทรงสามเณร ได้บอกกล่าวในการที่ตนได้รับผิดชอบดูแลองค์พระธาตุมาตั้งแต่เริ่มสร้างองค์พระธาตุ ดังนั้นเมื่อถึงวันเวลาดังกล่าวทางวัดจึงจัดพิธีเจริญพระพุทธมนต์ พิธีบวชปฏิบัติธรรมอุทิศส่วนกุศลแด่องค์พญานาคทั้ง 7 องค์ โดยมีโอรสและธิดาของพญานาคเป็นแม่งานร่วมกับพระสงฆ์ ที่ลานพระธาตุพนมตลอดทั้งคืน
เอกลักษณ์และจุดเด่น
พญาสัตตนาคา คือ กลุ่มพญานาคระดับภุมมเทวา ที่ได้รับบัญชาจากพระอินทร์ให้มาเฝ้าพิท้กษ์รักษาพระธาตุพนม โดยอดีตชาติตอนเป็นมนุษย์ได้เป็นกลุ่มช่างก่อสร้าง 7 คน ที่ได้รับจ้างไปบูรณะอารามแห่งหนึ่ง โดยทำด้วยจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา แต่ก็มักหาเวลาว่างมาตั้งวงดื่มเหล้ากัน ในช่วงบั้นปลายชีวิตก็ได้ไปฟังธรรม ซึ่งพระเถระได้แสดงธรรมเรื่องอริยทรัพย์ 7 ท่านให้จำคนละข้อ เพราะทั้ง 7 คน จำได้ไม่หมดทุกข้อ และได้ตั้งชื่อให้ใหม่ในทางธรรม โดยเรียกเป็นชื่อตามหัวข้อธรรมะ เมื่อตายไปก็ได้มาเกิดเป็นพญานาคระดับภุมมเทวา เพราะมีเศษกรรมสุราติดมาจากตอนเป็นมนุษย์จึงทำให้เกิดเป็นพญานาคและได้ชื่อแบบนาคตามธรรมเรื่องอริยทรัพย์ 7 ตามข้อที่ตนเองจำได้ ดังนี้ 1. พญาสัทโทนาคราชเจ้า เป็นประธาน 2 .พญาศีลวุฒินาโค 3. พญาหิริวุฒินาโค 4.พญาโอตตับปะวุฒินาโค 5. พญาพาหุสัจจะวุฒินาโค 6. พญาจาคะวุฒินาโค 7. พญาปัญญาเตชะวุฒินาโค ที่มาของชื่อพญาสัตตนาคา มีความหมายว่า สัตตะ แปลว่าเจ็ดในอริยทรัพย์ ทั้ง 7 ประกอบไปด้วย - ศัทธา หมายถึงความเชื่อ อย่างมีเหตุผล ศีลการรักษากาย วาจา ใจ - หิริ คือความละอายต่อบาป กรรมชั่ว - โอตตัปปะความเกรงกลัวต่อบาป - พาหุสัจจะ ความใฝ่รู้ ใฝ่ศึกษา - จาคะการบริจาค เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่ผู้อื่น - ปัญญา คือความรู้ อย่างถ่องแท้ เข้าใจในสิ่งที่ถูกและผิดอย่างลึกซึ้ง เนื่องจากวัดพระธาตุพนมตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขงจึงปรากฏเรื่องราวเกี่ยวกับพญานาคทั้ง 7 ตนมาให้ความเคารพและดูแลพระธาตุพนม ความเชื่อนี้ได้ฝังรากลึกในท้องถิ่นนั้นๆ ก่อให้เกิดประเพณีเกี่ยวกับพญานาค