ประเพณีชักพระ-ทอดผ้าป่า ของจังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นประเพณีที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่อดีตซึ่งไม่มีหลักฐานยืนยันได้อย่างชัดเจนว่าเกิดขึ้นเมื่อใด เชื่อว่าเกิดขึ้นมายาวนานเนื่องด้วยพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี เคยเป็นดินแดนที่มีความเจริญรุ่งเรืองมาตั้งแต่โบราณ มีหลักฐานให้เห็น ชัดเจนในสมัยอาณาจักรศรีวิชัย ซึ่งมีศูนย์กลางความเจริญของอาณาจักรศรีวิชัย คือที่ตั้งของ อำเภอไชยาในปัจจุบัน การชักพระของชาวสุราษฎร์ธานี เป็นการสมมติและการสมโภช เฉลิมฉลองตามเหตุการณ์ในพุทธประวัติ โดยมีการอัญเชิญพระพุทธรูปเรียกว่า “พระลาก” ขึ้นประดิษฐานบนบุษบกหรือพนมพระ ซึ่งจะตั้งอยู่บนพาหนะ ทำเป็นรูปเรือหรือพญานาคเรียกกันว่า “นมพระ” หรือ พนมพระ

วัน เวลา และสถานที่
การชักพระ เริ่มในตอนเช้าตรู่ของวันออกพรรษา แรม 1 ค่ำ เดือน 11 จัดขึ้นในจังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมีการแห่แหนไปตามแม่น้ำลำคลองและถนนบนบก และมีที่ชุมนุมเรือพระเป็นศูนย์รวมของประชาชนจำนวนมากที่มาร่วมงาน

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
การชักพระของชาวสุราษฎร์ธานี เป็นการสมมติและการสมโภช เฉลิมฉลองตามเหตุการณ์ในพุทธประวัติ โดยมีการอัญเชิญพระพุทธรูปเรียกว่า “พระลาก” ขึ้นประดิษฐานบนบุษบกหรือพนมพระ ซึ่งจะตั้งอยู่บนพาหนะ ทำเป็นรูปเรือหรือพญานาคเรียกกันว่า “นมพระ” หรือ พนมพระ

• อัญเชิญพระพุทธรูปเรียกว่า “พระลาก” ขึ้นประดิษฐานบนบุษบกหรือพนมพระ
• จัดทำ “เรือพระ” โดยการเอาเรือหลายลำมาเทียบเรียงขนาน ผูกติดกันเป็นแพขนาดใหญ่ ประดับตกแต่งอย่างปราสาทมณฑปวิจิตรงดงาม
• แห่แหนเรือพระไปตามแม่น้ำลำคลองพร้อมเครื่องดนตรีประโคม
• ชักพระทางบก: อัญเชิญพระพุทธรูปยืนขึ้นประดิษฐานบนบุษบกแล้วแห่โดยการลากไปตามถนนบนบก
• ชักพระทางน้ำ: อัญเชิญพระพุทธรูปยืนขึ้นประดิษฐานบนบุษบกในเรือแล้วแห่โดยการลากไปทางน้ำ
• ประชาชนเดินทางไปวัดเพื่อนำภัตตาหารไปใส่บาตร
• นิมนต์พระภิกษุในวัดขึ้นนั่งประจำเรือพระ
• ชาวบ้านช่วยกันลากเรือพระออกจากวัดตั้งแต่เช้าตรู่
• ประชาชนถวายภัตตาหารแก่พระภิกษุ สามเณร ณ ที่ชุมนุมเรือพระ

เอกลักษณ์และจุดเด่น
ประเพณีชักพระ-ทอดผ้าป่า เป็นประเพณีสำคัญของจังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นการสมมติและการสมโภช เฉลิมฉลองตามเหตุการณ์ในพุทธประวัติ โดยชาวสุราษฎร์ธานีจะร่วมกันอัญเชิญพระพุทธรูป (พระลาก) ขึ้นประดิษฐานบนบุษบกหรือพนมพระ และแห่แหนไปตามเส้นทางต่างๆ เพื่อให้ประชาชนได้ร่วมทำบุญและสักการะ ส่วนประเพณีทอดผ้าป่าซึ่งมักจัดควบคู่กันไปนั้น เป็นการทำบุญถวายผ้าไตรจีวรและปัจจัยต่างๆ แด่พระสงฆ์ โดยจะมีการนำผ้าป่าไปแขวนไว้ตามต้นไม้หรือจัดเป็นต้นผ้าป่า เพื่อให้พระสงฆ์มาเก็บไปใช้ประโยชน์ เป็นการสร้างบุญกุศลร่วมกันของพุทธศาสนิกชน