อนุสาวรีย์นายดอกนายทองแก้ว เป็นอนุสาวรีย์ที่ชาววิเศษชัยชาญและชาวอ่างทองร่วมกันสร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของวีรบุรุษแห่งบ้านโพธิ์ทะเล ปู่ดอกปู่ทองแก้ว ผู้ยอมสละชีวิตอย่างกล้าหาญเพื่อปกป้องแผ่นดินไทยในการสู้รบกับพม่าที่ค่ายบางระจันก่อนกรุงศรีอยุธยาจะแตกในปี พ.ศ. 2309 นายดอกและนายทองแก้วเป็นบุคคลสำคัญในกลุ่ม 11 วีรชนแห่งชาวบ้านบางระจัน ซึ่งการรบที่บางระจันเป็นการรบเพื่อป้องกันตัวเองของชาวบ้านที่หลบภัยกองทัพพม่า และสามารถต้านทานการเข้าตีของพม่าได้หลายครั้ง จนมีชื่อเสียงด้านวีรกรรมความกล้าหาญในประวัติศาสตร์ไทย

วัน เวลา และสถานที่
**สถานที่:** * อนุสาวรีย์นายดอกนายทองแก้ว ตั้งอยู่ที่บริเวณวัดวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง * บ้านโพธิ์ทะเล (บ้านเกิดวีรบุรุษ) * วิเศษชัยชาญ (อำเภอ, จุดที่พม่าหยุดทัพ, ถิ่นฐานชาวบ้าน) * ค่ายบางระจัน (สถานที่สู้รบและหลบภัย) * กรุงศรีอยุธยา (เมืองหลวงที่ถูกพม่าโจมตี) * เมืองสิงห์บุรี, เมืองสรรคบุรี (เมืองที่ชาวบ้านเข้าร่วมต่อสู้) **วันเวลา:** * พ.ศ. 2307: กองทัพพม่าเริ่มรุกราน * พ.ศ. 2309: กรุงศรีอยุธยาแตก (หลังการรบที่บางระจัน) * 25 มีนาคม 2520: สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชสยามมกุฎราชกุมารเสด็จพระราชดำเนินมาทรงกระทำพิธีเปิดอนุสาวรีย์ * 25 มีนาคม ของทุกปี: ชาวเมืองอ่างทองทำพิธีวางมาลาสักการะอนุสาวรีย์

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
เนื้อหาบรรยายถึงเหตุการณ์การรุกรานของกองทัพพม่าในปี พ.ศ. 2307 ภายใต้การนำของเนเมียวสีหบดี ที่มุ่งเข้าตีกรุงศรีอยุธยาและหยุดที่เมืองวิเศษชัยชาญ การกวาดต้อนทรัพย์สินและผู้คนทำให้ราษฎรโกรธแค้นและรวมตัวกันต่อสู้ โดยมีกลุ่มผู้นำหลอกล่อทหารพม่าและสังหารได้บางส่วน ก่อนจะพากันหนีไปรวมตัวที่บางระจัน ซึ่งเป็นที่อุดมสมบูรณ์และข้าศึกเข้าถึงยาก ชาวบ้านได้ขอพึ่งพระอาจารย์ธรรมโชติ และตั้งค่ายล้อมรอบบ้านบางระจัน 2 ค่าย เพื่อป้องกันพม่าและจัดหากำลังพลและอาวุธ กลุ่มผู้นำ 11 คน รวมถึงนายดอกและนายทองแก้ว ได้ตั้งกองสู้รบกับกองทัพพม่าอย่างกล้าหาญ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการสร้างอนุสาวรีย์เพื่อรำลึกถึงวีรกรรมของนายดอกนายทองแก้ว และพิธีวางมาลาสักการะที่จัดขึ้นทุกปี

• ชาววิเศษชัยชาญและชาวอ่างทองร่วมกันสร้างอนุสาวรีย์นายดอกนายทองแก้ว
• นายดอกและนายทองแก้วสละชีวิตอย่างกล้าหาญในการสู้รบกับพม่าที่ค่ายบางระจัน
• สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชสยามมกุฎราชกุมารเสด็จพระราชดำเนินมาทรงกระทำพิธีเปิดอนุสาวรีย์เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2520
• ชาวเมืองอ่างทองทำพิธีวางมาลาสักการะอนุสาวรีย์นายดอก นายทองแก้ว ในวันที่ 25 มีนาคมของทุกปี
• กองทัพพม่าภายใต้การนำของเนเมียวสีหบดีรุกเข้าสู่อยุธยาทางเหนือและหยุดที่เมืองวิเศษชัยชาญ
• ทหารพม่ากวาดต้อนทรัพย์สินและผู้คนทางเมืองวิเศษชัยชาญ
• ราษฎรจากวิเศษชัยชาญ สิงห์บุรี สรรคบุรี และใกล้เคียง วางแผนต่อสู้ร่วมกัน
• นายแท่น นายโชติ นายอิน นายเมือง หลอกลวงทหารพม่าและสังหารพม่าประมาณ 20 คน
• ชาวบ้านอพยพไปหลบภัยที่บางระจันและขอพึ่งพระอาจารย์ธรรมโชติ
• ชาวบ้านตั้งค่ายขึ้นล้อมรอบบ้านบางระจัน 2 ค่าย เพื่อป้องกันและจัดหากำลังและอาวุธ
• กลุ่มผู้นำ 11 คน รวมถึงนายดอกและนายทองแก้ว ตั้งกองสู้กับกองทัพพม่าอย่างไม่เกรงกลัวต่อความตาย

เอกลักษณ์และจุดเด่น
**บุคคลสำคัญ:** * **นายดอกและนายทองแก้ว:** วีรบุรุษแห่งบ้านโพธิ์ทะเล ชาววิเศษชัยชาญ หนึ่งใน 11 วีรชนแห่งชาวบ้านบางระจัน ผู้สละชีวิตเพื่อปกป้องแผ่นดินไทย * **สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชสยามมกุฎราชกุมาร:** ผู้เสด็จพระราชดำเนินมาทรงกระทำพิธีเปิดอนุสาวรีย์นายดอกนายทองแก้ว * **เนเมียวสีหบดี:** ผู้นำกองทัพพม่าที่รุกรานอยุธยาในปี พ.ศ. 2307 * **พระอาจารย์ธรรมโชติ:** ผู้มีความเชี่ยวชาญทางวิทยาคมที่ชาวบ้านบางระจันไปขอพึ่ง * **ผู้นำชาวบ้านบางระจันคนอื่นๆ (รวม 11 คน):** นายแท่น, นายโชติ, นายอิน, นายเมือง, ขุนสรรค์, พันเรือง, นายทองเหม็น, นายจันหนวดเขี้ยว, นายทองแสงใหญ่ (รวมนายดอกและนายทองแก้ว) **กลุ่มบุคคล:** * **ชาววิเศษชัยชาญและชาวอ่างทอง:** ผู้ร่วมกันสร้างอนุสาวรีย์และรำลึกถึงวีรกรรม * **ชาวบ้านบางระจัน:** กลุ่มชาวบ้านที่รวมตัวกันต่อสู้กับพม่า * **กองทัพพม่า:** กองทัพที่เข้ามารุกรานกรุงศรีอยุธยา