การลอยกระทงในเมืองไทย มีมาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัย เรียกว่า การลอยพระประทีป หรือลอยโคม เป็นงานนักขัตฤกษ์รื่นเริงของประชาชนทั่วไป อันที่จริงลอยทกระทงเป็นประเพณีขอขมาธรรมชาติมาแต่ดึกดำบรรพ์

วัน เวลา และสถานที่
ในเมืองไทย มีมาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัย โดยปกติจัดขึ้นในวันเพ็ญเดือนสิบสอง (ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12) ซึ่งตรงกับราวเดือนพฤศจิกายนของทุกปี ในอดีตมีการสักการะรอยพระพุทธบาทที่แม่น้ำนัมมาทานที ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหนึ่งอยู่ในแคว้นทักขิณาบถของประเทศอินเดีย ปัจจุบันเรียกว่าแม่น้ำเนรพุทท ฤดูกาลที่เกี่ยวข้องคือ ถึงเดือนสิบเอ็ด(หรือราวเดือนตุลาคม) น้ำจะขึ้นนองหลาก,พอถึงเดือนสิบสอง (หรือราวเดือนพฤศจิกายน) น้ำจะทรงตัวคือไม่ขึ้นไม่ลง,ครั้นเดือนอ้าย (หรือราวเดือนธันวาคม) ต่อเดือนยี่ (หรือราวเดือนมกราคม) น้ำจะลดลง

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
การลอยกระทงหรือลอยโคมในสมัยนางนพมาศ กระทำเพื่อเป็นการสักการะรอยพระพุทธบาทที่แม่น้ำนัมมาทานที ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหนึ่งอยู่ในแคว้นทักขิณาบถของประเทศอินเดีย ปัจจุบันเรียกว่าแม่น้ำเนรพุทท อันที่จริงลอยทกระทงเป็นประเพณีขอขมาธรรมชาติมาแต่ดึกดำบรรพ์

• การลอยพระประทีป
• การลอยโคม
• การประดิษฐ์กระทงดอกบัว
• การสักการะรอยพระพุทธบาท
• การขอขมาธรรมชาติ

เอกลักษณ์และจุดเด่น
นางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักาณ์สนมเอกของพระร่วม ได้คิดประดิษฐ์ดัดแปลงเป็นรูปกระทงดอกบัวแทนการลอยโคม