ประเพณีลอยกระทงเป็นประเพณีโบราณของอินเดียที่ประเทศไทยรับเข้ามาปฏิบัติ ตำนานกล่าวไว้ว่าในรัชสมัยพ่อขุนรามคำแหง มีนางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ เป็นผู้ประดิษฐ์กระทงขึ้นครั้งแรก โดยนำดอกโคทม ซึ่งเป็นดอกบัวที่บานเฉพาะวันเพ็ญเดือนสิบสองมาใช้ใส่เทียนประทีป เพื่อบูชารอยพระพุทธบาท แต่ปัจจุบันได้เปลี่ยนแปลงจากการทำจากดอกบัวเป็นต้นกล้วยเพราะดอกบัวดังกล่าวหายากและมีน้อยจึงใช้ต้นกล้วยทำแทนแล้วดูไม่สวยจึงใช้ใบตองมาพับแต่งจนสวยในที่สุดจนสืบทอดมาจนปัจจุบัน

วัน เวลา และสถานที่
ประเพณีลอยกระทงตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติ สำหรับงานเทศกาลลอยกระทงจังหวัดชัยนาทประจำปี 2565 จัดขึ้นที่จังหวัดชัยนาท

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
กิจกรรมในงานเทศกาลลอยกระทงจังหวัดชัยนาทประจำปี 2565 ประกอบด้วยการออกร้านขายกระทงประดิษฐ์จากธรรมชาติ การจัดกิจกรรมประดิษฐ์กระทงรวมใจ สานสายใยครอบครัว การแสดงดนตรีไทย และการแสดงวัฒนธรรมไทย

• ออกร้านขายกระทงประดิษฐ์จากธรรมชาติ ของนักเรียนและชุมชนต่างๆ
• จัดกิจกรรมประดิษฐ์กระทงรวมใจ สานสายใยครอบครัว
• การแสดงดนตรีไทย
• การแสดงวัฒนธรรมไทยของนักเรียนจากโรงเรียนต่างๆ ในจังหวัดชัยนาท

เอกลักษณ์และจุดเด่น
ผู้ประดิษฐ์กระทงคนแรกตามตำนานคือนางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ผู้จัดงานเทศกาลลอยกระทงจังหวัดชัยนาทประจำปี 2565 คือ สภาวัฒนธรรมจังหวัดชัยนาท ร่วมกับสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดชัยนาท และเทศบาลเมืองชัยนาท โดยมีนักเรียนและชุมชนต่างๆ ร่วมออกร้านและแสดงกิจกรรม