งานประเพณีบุญข้าวยาคู บูชาพระบรมสารีริกธาตุ ของจังหวัดมุกดาหาร เป็นประเพณีที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาจากอดีตจนถึงปัจจุบัน การจัดงานประเพณีดังกล่าว เกิดขึ้นจากความสามัคคี ร่วมแรง ร่วมใจของคนในชุมชน ที่ตั้งใจนำวัตถุดิบ พืชพรรณ ธัญญาหาร ถั่ว งา มาปรุงอาหารให้เป็นยา เรียกว่า “ข้าวยาคู” เพื่อถวายพระสงฆ์ (“ข้าวยาคู” มาจากภาษาบาลี แต่เดิมเป็นชื่อของยาชนิดหนึ่งที่หมอชีวกโกมารภัจจ์ นำมาปรุงเป็นโอสถถวายพระพุทธองค์ เมื่อทรงประชวรด้วยโรคลมอันเกิดจากช่องท้อง และมีที่มาในพระวินัยปิฎกมหาวรรค เล่มที่ 5 หมวด เภสัชชขันธกะ หน้า 82 ข้อ 49) ซึ่งงานประเพณีดังกล่าวเริ่มเลือนหายไปจากวิถีชีวิตของชุมชน ไม่ค่อยพบการจัดงานประเพณีดังกล่าวในจังหวัดอื่นแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

วัน เวลา และสถานที่
งานประเพณีบุญข้าวยาคู บูชาพระบรมสารีริกธาตุ ประจำปี 2566 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 2-4 พฤษภาคม 2566 ณ วัดศรีมงคลใต้ อำเภอเมืองมุกดาหาร จังหวัดมุกดาหาร โดยปกติจะจัดขึ้นในช่วงวันเพ็ญเดือน 6 ของทุกปี

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดมุกดาหาร ได้จัดกิจกรรรมดังนี้

• จัดทำองค์ความรู้ ผ่าน QR-Code เรื่อง ประวัติความเป็นมาของประเพณีบุญข้าวยาคู
• จัดทำแผ่นพับ เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ การจัดงานประเพณี “บุญข้าวยาคูบูชาพระบรมสารีริกธาตุ ประจำปี 2566
• กิจกรรมสาธิต และฝึกปฏิบัติการทำเครื่องบูชา สำหรับบูชาพระบรมสาริกธาตุ ด้วยวัสดุที่มีในท้องถิ่น (งานใบตอง) และการทำข้าวยาคู

เอกลักษณ์และจุดเด่น
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดมุกดาหาร จึงได้จัดทำโครงการจัดงานประเพณีบุญข้าวยาคู บูชาพระบรมสารีริกธาตุจังหวัดมุกดาหาร เพื่อสืบสาน ขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม ดึงดูดให้นักท่องเที่ยวเดินทางมาท่องเที่ยวจังหวัดมุกดาหารเพิ่มมากขึ้น ทำให้ชุมชนมีรายได้เพิ่มจากการท่องเที่ยว เพราะสิ่งที่สำคัญคือ กลุ่มนักท่องเที่ยวเหล่านี้จะช่วยเผยแพร่ส่งต่อเรื่องราวของวัฒนธรรมและวิถีชีวิตที่ดีงามของท้องถิ่น ช่วยสร้างความภาคภูมิใจให้กับประชาชน ชาวจังหวัดมุกดาหารให้เกิดความมุ่งมั่นตั้งใจที่จะอนุรักษ์สืบสาน ศิลปวัฒนธรรมประเพณีที่มีในท้องถิ่นอย่างยั่งยืน