พิธีลอยสำเภาในแม่น้ำน่าน เป็นประเพณีที่ชาวไทยเชื้อสายจีนบ้านวังส้มซ่า อ.เมือง จ.พิษณุโลก สืบสานมานานกว่า 100 ปี เพื่อระลึกถึงบรรพบุรุษ สะเดาะเคราะห์ต่อดวงชะตา และเพื่อความเป็นสิริมงคล โดยมีต้นกำเนิดจากบรรพบุรุษชาวจีนไหหลำที่อพยพมาตั้งรกรากเมื่อประมาณ 200 ปีที่แล้ว และเริ่มจัดพิธีนี้เพื่อสะเดาะเคราะห์จากอหิวาตกโรคระบาด ซึ่งเป็นภาพที่บ่งบอกถึงพลังศรัทธา ความสมัครสมาน สามัคคี และสายสัมพันธ์ของคนในหมู่บ้าน

วัน เวลา และสถานที่
พิธีจัดขึ้นที่บริเวณศาลเจ้าแม่ทับทิม บ้านวังส้มซ่า หมู่ 1 ตำบลท่าโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก และมีการลอยเรือในแม่น้ำน่าน โดยปกติจะจัดตรงกับวันขึ้น 6 ค่ำ เดือน 7 ของทุกปี สำหรับปีนี้ (2566) มีการจัดงาน 2 วันคือวันที่ 19 และ 20 พ.ค. 66

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
พิธีลอยสำเภาในแม่น้ำน่านเป็นประเพณีที่จัดขึ้นเพื่อระลึกถึงบรรพบุรุษ สะเดาะเคราะห์ และเพื่อความเป็นสิริมงคล โดยมีการบวงสรวงเจ้าแม่ทับทิมและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ทำเรือสำเภาจำลองพร้อมใส่เสบียงอาหาร จากนั้นมีการแห่เรือสำเภาพร้อมตีผ่าง จุดเทียน และประทัดนำทางไปลอยในแม่น้ำน่าน หลังพิธีลอยเรือ มีการแจกอาหารไหว้เจ้าให้ผู้ร่วมงานรับประทานและนำกลับบ้าน นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมเสริม เช่น การแสดงงิ้ว การวาดภาพ และการเขียนตัวหนังสือจีน

• บวงสรวงเจ้าแม่ทับทิมและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ภายในศาลเจ้า
• ร่วมกันทำเรือสำเภาจำลอง
• นำข้าวสาร เกลือ พริกแห้ง หอม กระเทียม ใส่ในเรือสำเภาเพื่อเป็นเสบียง
• แห่เรือสำเภาพร้อมตีผ่าง จุดเทียน และประทัดนำทาง
• ทำพิธีไหว้และปล่อยเรือสำเภาลงสู่แม่น้ำน่าน
• แจกอาหารไหว้เจ้า (หมู ไก่ ผลไม้ ขนม) ให้ผู้ร่วมงานรับประทานและนำกลับบ้าน
• มีการแสดงงิ้ว
• มีการร่วมวาดภาพ
• มีการเขียนตัวหนังสือจีน

เอกลักษณ์และจุดเด่น
ผู้จัดและผู้เข้าร่วมพิธีคือคนไทยเชื้อสายจีนบ้านวังส้มซ่า อ.เมือง จ.พิษณุโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวจีนไหหลำ ซึ่งมีบรรพบุรุษอพยพมาตั้งรกรากที่นี่เมื่อประมาณ 200 ปีที่แล้ว และมีวิถีชีวิตผูกพันกับสายน้ำ