ชุมชนพระบาทห้วยต้มเริ่มต้นจากการอพยพของชาวกะเหรี่ยง 13 ครอบครัว 65 คน จากตำบลแม่ตื่น อำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก เข้ามาอยู่อาศัยใกล้อารามพระบาทห้วยต้มเมื่อปี พ.ศ. 2513 เพื่อทำบุญและถือศีลปฏิบัติธรรมกับครูบาวงศ์ หลังจากนั้นมีชาวกะเหรี่ยงจากจังหวัดตาก เชียงใหม่ และแม่ฮ่องสอน อพยพเข้ามาเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็นหมู่บ้านชาวกะเหรี่ยงขนาดใหญ่ ชาวบ้านส่วนใหญ่เคร่งครัดในการถือศีล ปฏิบัติมังสวิรัติ และเคารพบูชาครูบาวงศ์เป็นอย่างมาก จนท่านเปรียบเสมือนศูนย์รวมจิตใจของชุมชน นอกจากนี้ ชาวบ้านยังมีความเชื่อในการถอดรองเท้าหน้าวัดทุกครั้งที่ไปทำบุญ เพราะเชื่อว่าวัดเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ จะไม่เหยียบย้ำเงาพระธาตุเจดีย์และเงาของพระสงฆ์ อันเป็นการแสดงความไม่เคารพเชื่อว่าเป็นการลบหลู่ ทำให้เป็นบาปกรรม

วัน เวลา และสถานที่
ชุมชนพระบาทห้วยต้มเริ่มต้นเป็นอาศรมกลางป่าประมาณปี พ.ศ. 2507 โดยมีครูบาวงศ์จำพรรษาอยู่ ต่อมาในปี พ.ศ. 2513 ชาวกะเหรี่ยงจากตำบลแม่ตื่น อำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก ได้อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานใกล้กับอารามพระบาทห้วยต้ม ซึ่งตั้งอยู่ในอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ปัจจุบันมีชาวกะเหรี่ยงจากจังหวัดตาก เชียงใหม่ และแม่ฮ่องสอน อพยพเข้ามาสมทบ สถานที่สำคัญในชุมชนได้แก่ วัดพระพุทธบาทห้วยต้ม และพุทธสถานเจดีย์ศรีเวียงชัย

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
กิจกรรมหลักของชุมชนพระบาทห้วยต้มสะท้อนถึงการปฏิบัติตามคำสอนของครูบาวงศ์ โดยเฉพาะการรับประทานอาหารมังสวิรัติ ซึ่งนำไปสู่ประเพณีการตักบาตรผักที่เป็นเอกลักษณ์และปฏิบัติสืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีการทำบุญตักบาตรเป็นประจำทุกวัน และมีกิจกรรมพิเศษในวันพระ

• การตักบาตรผัก: เป็นกิจกรรมที่เกิดขึ้นหลังจากการทำบุญตักบาตรในช่วงเช้า โดยตอนสายชาวบ้านจะเริ่มนำ ผัก ผลไม้สด มาถวายที่วัด เริ่มจากการใส่ขันดอกไม้ธูปเทียนก่อน แล้วจึงตามด้วยผัก ผลไม้ ทั้งนี้สามารถนำน้ำ และขนมมาถวายได้ เมื่อได้เวลาอันสมควรชาวบ้านนำโดยผู้ชายจะนำผัก ผลไม้ที่ชาวบ้านใส่ไว้ในภาชนะนำมาวางเรียงไว้หน้าพระสงฆ์ การตักบาตรผักแต่ละครั้งต้องมีการขอขมา หรือเรียกว่าสูมาครัวทาน เพื่อทำวัตถุทานให้มีความบริสุทธิ์ เมื่อถวายแล้วจะทำให้ได้บุญมาก มีความเชื่อว่าถ้าไม่ขอขมาวัตถุทานอาจไม่บริสุทธิ์เนื่องจากการกระทำ การพูด และความคิดไม่ดีในขณะประกอบพิธีซึ่งอาจส่งผลต่อผลของทานได้ทำให้ได้รับอานิสงส์น้อย จากนั้นพระสงฆ์จะสวดมนต์และเทศนาธรรม
• การใส่ขันเงิน: การนำเหรียญบาท ห้าบาท สิบบาท หรือธนบัตร ใส่ในบาตรหรือขันพาน
• การเวียนเทียน: จัดขึ้นในช่วงเย็นที่วัดพระพุทธบาทห้วยต้ม และพุทธสถานเจดีย์ศรีเวียงชัย
• การทำบุญตักบาตรประจำวัน: ชาวบ้านกะเหรี่ยงจะทำบุญตักบาตรเป็นประจำทุกวัน
• การทำบุญในวันพระ: ในวันพระ ชาวบ้านส่วนใหญ่จะหยุดทำงานและพากันมาทำบุญที่วัดพระพุทธบาทห้วยต้ม และพุทธสถานเจดีย์ศรีเวียงชัยมากกว่าปกติเพื่อร่วมกันตักบาตรผัก ซึ่งเป็นกิจกรรมที่เป็นเอกลักษณ์และมีความโดดเด่นไม่เหมือนที่อื่น

เอกลักษณ์และจุดเด่น
ครูบาชัยยะวงศาพัฒนา หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “ครูบาวงศ์” เป็นพระสงฆ์ผู้จำพรรษาอยู่ที่อาศรมพระบาทห้วยต้มตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2507 ท่านเป็นที่รู้จักและได้รับความเคารพนับถืออย่างสูงจากชาวเขาหลายเผ่าในจังหวัดตาก แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ และลำพูน จากการจาริกธุดงค์ของท่าน ครูบาวงศ์เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวกะเหรี่ยงในชุมชน และเป็นผู้สอนให้ชาวบ้านในชุมชนกะเหรี่ยงไม่ฉันอาหารจำพวกเนื้อสัตว์สอนให้พระสงฆ์ สามเณร และชาวบ้านเห็นว่า การฉันหรือกินเนื้อสัตว์ ถือเป็นการเบียดเบียนชีวิตและสร้างความเดือดร้อนให้แก่ผู้อื่น อาหารประเภทอื่นมีมากมายที่ทำให้คนเราสามารถเจริญเติบโตได้