งานปอยออกหว่า (ปอยออกพรรษา) เป็นงานบุญประเพณีสำคัญของชาวไทยใหญ่ (ไทใหญ่) หรือชาวไต จัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองและรับเสด็จพระพุทธเจ้าที่เสด็จลงมาจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์หลังจากโปรดพระมารดา เป็นงานที่แสดงออกถึงความศรัทธา ความสามัคคี และความงดงามทางวัฒนธรรมของชุมชน

วัน เวลา และสถานที่
งานปอยออกหว่าโดยทั่วไปจะจัดขึ้นก่อนวันออกพรรษา 1 วันในทุกปี ประเพณีนี้พบมากในกลุ่มชาวไทยใหญ่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงราย และบางส่วนของภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย รวมถึงในรัฐฉาน ประเทศเมียนมา

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
กิจกรรมหลักของงานปอยออกหว่าประกอบด้วยการเตรียมงานสร้างจองพารา (ปราสาทจำลอง) การเตรียมข้าวของทำบุญและการรวมตัวกันที่วัดเพื่อทำบุญตามความเชื่อทางศาสนาและท้องถิ่น รวมถึงการแห่จองพาราไปรอบหมู่บ้านพร้อมการฟ้อนรำเพื่อเฉลิมฉลองการเสด็จลงมาของพระพุทธเจ้า

• ชาวบ้านจะช่วยกันสร้างจองพารา ปราสาทจำลอง ทำด้วยโครงไม่ไผ่ ประดับลวดลายด้วยกระดาษสา และกระดาษสีต่าง ๆ หน่อ กล้วย อ้อย และโคมไฟ ตกแต่งอย่างสวยงาม
• แต่ละบ้านจะเตรียมข้าวของที่จะมาทำบุญและของกินของใช้ระหว่างที่จะมานอนค้างที่วัด โดยส่วนใหญ่จะเป็นผู้เฒ่าผู้แก่หรือที่เรียกว่า พ่ออุ้ยแม่อุ้ย และเมื่อเตรียมของเสร็จแล้วก็จะมารวมกันที่วัดเพื่อช่วยกันเตรียมของทำบุญ รวมทั้งพี่น้องชาวไทยใหญ่ที่ไม่ได้นอนที่วัดจะเดินทางมาสมทบกับพวกที่อยู่ที่วัดก่อนแล้วเพื่อมาทำพบุญร่วมกัน ช่วงเช้าจะมีการทำบุญต่าง ๆ ตามความเชื่อของศาสนาพุทธและความเชื่อตามท้องถิ่น
• แห่จองพาราหรือปราสาทรับเสด็จพระพุทธเจ้า โดยรอบหมู่บ้าน พร้อมสัตว์ในโบราณคดี เช่น นกกริ่งกะหล่า และสิงโต ออกมาฟ้อนรำเปรียบเสมือนเป็นการคารวะ และแสดงความยินดีที่ องค์สัมมาสัมพุทธเจ้าได้ลงมาเทศนาเพื่อโปรดสัตว์ในโลกมนุษย์

เอกลักษณ์และจุดเด่น
งานปอยออกหว่าเป็นประเพณีสำคัญของชาวไทยใหญ่ (ไทใหญ่) หรือชาวไต ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่ในภาคเหนือของประเทศไทยและรัฐฉาน ประเทศเมียนมา ประเพณีนี้สะท้อนถึงความศรัทธาในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะความเชื่อเรื่องการเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ของพระพุทธเจ้า และยังแสดงออกถึงความสามัคคี ความร่วมมือกันในชุมชน และการสืบทอดวัฒนธรรมท้องถิ่น