ประเพณีแห่หงส์-ธงตะขาบ เป็นประเพณีสำคัญของชาวไทยเชื้อสายรามัญ (มอญ) ในอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี เพื่อบูชาและบอกกล่าวเทวดาให้ชาวบ้านอยู่อย่างปลอดภัย โดยมีกิจกรรมหลักคือการสร้างเรือจำลอง การถวายเครื่องบูชา การปล่อยโคม การตักบาตร และการลากเรือลงแม่น้ำ

วัน เวลา และสถานที่
กำหนดจัดขึ้นในวันขึ้น 14-15 ค่ำ และวันแรม 1 ค่ำ เดือน 10 ของทุกปี ณ วัดวังก์วิเวการาม ตำบลหนองลู อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
โดยมีกิจกรรม ได้แก่ การสร้างเรือจำลองด้วยไม้ไผ่ขนาดใหญ่ การถวายอาหาร 9 อย่าง เช่น ข้าวตอก ข้าวสวย กล้วย อ้อย มะพร้าว หมาก พลู ขนมที่เป็นรูปสัตว์ต่าง ๆ ผลไม้ ข้าวเหนียวห่อ และน้ำเปล่า การถวาย ตุงหรือธง ที่ทำมาจากกระดาษแก้วหรือผ้าฉลุ เพื่อบูชาเรือ และพิธีปล่อยโคม เพื่อเป็นการบูชาเทวดา บอกกล่าวเทวดาให้ชาวบ้านอยู่อย่างปลอดภัย และในวันที่ 2 ของพิธี ซึ่งตรงกับวันพระ จะเป็นพิธีตักบาตรน้ำผึ้ง ปัจจุบันจะเป็นน้ำตาลทราย ต่อมาในวันที่ 3 จะเป็นการลากเรือลงแม่น้ำสามประสบ เป็นอันเสร็จสิ้นประเพณี ในปัจจุบันได้มีการจัดกิจกรรมเพิ่มเติม คือ การให้ประชาชนที่ร่วมกิจกรรมได้บูชาธูป-เทียนตามกำลังวัน เพื่อการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ

• การสร้างเรือจำลองด้วยไม้ไผ่ขนาดใหญ่
• การถวายอาหาร 9 อย่าง เช่น ข้าวตอก ข้าวสวย กล้วย อ้อย มะพร้าว หมาก พลู ขนมที่เป็นรูปสัตว์ต่าง ๆ ผลไม้ ข้าวเหนียวห่อ และน้ำเปล่า
• การถวาย ตุงหรือธง ที่ทำมาจากกระดาษแก้วหรือผ้าฉลุ เพื่อบูชาเรือ
• พิธีปล่อยโคม เพื่อเป็นการบูชาเทวดา บอกกล่าวเทวดาให้ชาวบ้านอยู่อย่างปลอดภัย
• พิธีตักบาตรน้ำผึ้ง (ปัจจุบันจะเป็นน้ำตาลทราย) ในวันที่ 2 ของพิธี
• การลากเรือลงแม่น้ำสามประสบ ในวันที่ 3
• การให้ประชาชนที่ร่วมกิจกรรมได้บูชาธูป-เทียนตามกำลังวัน เพื่อการสะเดาะเคราะห์ต่ออายุ (กิจกรรมเพิ่มเติม)

เอกลักษณ์และจุดเด่น
เป็นประเพณีของชาวไทยเชื้อสายรามัญ (มอญ) อำเภอสังขละบุรี