การจุดไฟตูมกา เป็นวัฒนธรรมซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะและหนึ่งเดียวของชาวยโสธรที่มีความโดดเด่นในการนำเอาผลไม้ท้องถิ่น คือ ผลตูมกา ซึ่งเป็นผลไม้ป่าที่ นำมาขูดเอาผิวสีเขียวออกและคว้านเอาเนื้อและเมล็ดข้างในออกให้หมด ใช้มีดแกะเป็นลวดลายต่าง ๆ ตามความต้องการ เพื่อให้แสงลอดออกมาเป็นรูปต่าง ๆ ตามรูที่เจาะ โดยใช้สำหรับจุดเป็นโคมไฟเพื่อบูชาพระรัตนตรัยในคืนวันออกพรรษา ตลอดจนเป็นเครื่องมือสำหรับใช้เป็นไฟส่องทางในการเดินทางไปบำเพ็ญบุญคืนวันออกพรรษาได้อีกด้วย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์ ส่งเสริมและสืบสานประเพณีจุดไฟตูมกา ให้เป็นที่รู้จักแพร่หลายคงอยู่อย่างยั่งยืนและดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติ ให้เข้ามาเที่ยวชมงาน ก่อให้เกิดรายได้ผ่านการท่องเที่ยว และเพิ่มขีดความสามารถและศักยภาพในการแข่งขันด้านการท่องเที่ยว

วัน เวลา และสถานที่
ในปี พ.ศ. 2566 อำเภอเมืองยโสธร ร่วมกับจังหวัดยโสธร องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ส่วนราชการ ภาคเอกชน และประชาชนอำเภอเมืองยโสธร ได้กำหนดจัดงานเทศกาล “จุดไฟตูมกา ยโสธร” ประจำปี 2566 ระหว่างวันที่ 28 พฤศจิกายน ถึงวันที่ 2 ธันวาคม 2566 ณ บริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเมืองยโสธร

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
กิจกรรมประกอบด้วย

• การจุดไฟตูมกา ถวายเป็นพุทธบูชาแบบโบราณ
• ชมไฟแสงสีจากต้นตูมกานับ 10,000 ดวง
• ซุ้มไฟโมงเมง อัตลักษณ์ร่วมการถวายไฟเป็นพุทธบูชา จากอำเภอมหาชนะชัย
• ชมนิทรรศการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม
• ชมการแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน การรำไฟตูมกานางรำกว่า 1,000 คน
• การประกวดต้นตูมกา ธิดาตูมกา ร้องเพลงลูกทุ่ง ส้มตำลีลา
• การจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม อาหารพื้นถิ่น ของดี 4 ภาค
• ชมการเดินแบบผ้าไทย “เฉิดไฉไล ไฟตูมกา”
• ชมคอนเสิร์ตศิลปินที่มีชื่อเสียง

เอกลักษณ์และจุดเด่น
การจุดไฟตูมกา เป็นวัฒนธรรมซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะและหนึ่งเดียวของชาวยโสธร