ประเพณีการตำข้าวเม่า เป็นประเพณีที่มาตั้งแต่สมัยโบราณ ข้าวเม่าเป็นอาหารหวานอย่างหนึ่งของชาวไทยที่ประกอบอาชีพทำนา ชาวนารู้จักทำข้าวเม่ากันมาตั้งแต่ครั้งโบราณ โดยใช้เมล็ดข้าวเจ้าหรือข้าวเหนียวที่มีรวงแก่ใกล้จะเก็บเกี่ยวได้ นำมาคั่ว ตำ แล้วนำไปรับประทานได้เลย ถ้าทำสุกใหม่ ๆ ก็จะนิ่ม หรือบางคนก็จะนำไปคลุกเคล้าด้วยน้ำตาลทราย มะพร้าวและเกลือ รับประทานแทนขนมหวาน แต่ในปัจจุบัน การตำข้าวเม่ากำลังจะสูญหายไปจากชาวนาไทย เนื่องจากสังคมเกษตรกรรมกำลังเปลี่ยนแปลงไป โดยชุมชนบ้านโข้งซึ่งเป็นชาติพันธุ์ลาวเวียงนั้นได้ฟื้นฟูวัฒนธรรมการตำข้าวเม่าขึ้นมาเพื่อให้ลูกหลานรุ่นหลังได้สืบทอด และระลึกถึงวัฒนธรรมที่มีค่ามาแต่โบราณ โดยมีจุดประสงค์เพื่อให้ชาวนาร่วมถึงเด็ก และเยาวชนรุ่นใหม่ ได้เรียนรู้และสืบทอดประเพณีการตำข้าวเม่าและเผยแพร่ออกไปให้กว้างขวาง เป็นการเสริมสร้างความสามัคคีของคนในท้องถิ่น และส่งเสริมให้อนุชนรุ่นหลังช่วยกันอนุรักษ์ประเพณีการตำข้าวเม่าให้คงอยู่สืบไป

วัน เวลา และสถานที่
ประเพณีนี้มักจัดขึ้นเมื่อทำนาเสร็จแล้ว ประมาณช่วงเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายน โดยเป็นประเพณีของชาวนาไทย และได้รับการฟื้นฟูโดยชุมชนบ้านโข้ง ซึ่งเป็นชาติพันธุ์ลาวเวียงในจังหวัดอุทัยธานี

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
มีการร้องรำ แข่งขันการตำข้าวเม่าอย่างสนุกสนานรื่นเริงเสริมสร้างความสามัคคีในชุมชน

• ร้องรำ
• แข่งขันการตำข้าวเม่า
• การทำข้าวเม่า (ใช้เมล็ดข้าวเจ้าหรือข้าวเหนียวที่มีรวงแก่ใกล้จะเก็บเกี่ยวได้ นำมาคั่ว ตำ)
• การรับประทานข้าวเม่า (รับประทานได้เลย หรือคลุกเคล้าด้วยน้ำตาลทราย มะพร้าวและเกลือ)
• การฟื้นฟูวัฒนธรรมการตำข้าวเม่า
• การเรียนรู้และสืบทอดประเพณี
• การเผยแพร่ประเพณี
• การอนุรักษ์ประเพณี

เอกลักษณ์และจุดเด่น
ประเพณีนี้เกี่ยวข้องกับชาวไทยที่ประกอบอาชีพทำนา โดยเฉพาะชาวนาในอดีต ปัจจุบันได้รับการฟื้นฟูโดยชุมชนบ้านโข้งซึ่งเป็นชาติพันธุ์ลาวเวียง เพื่อให้ลูกหลานรุ่นหลัง เด็ก และเยาวชนรุ่นใหม่ รวมถึงคนในท้องถิ่นและอนุชนรุ่นหลังได้สืบทอดและอนุรักษ์