แกงเลียงมันนก

มันนกใบเล็ก หรือ มันแซง • วงศ์ : Dioscoreaceae • ชื่อวิทยาศาสตร์ : Dioscorea pseudo-tomentosa • ชื่อท้องถิ่น : – มันนก (ภาคกลาง และทั่วไป) – มันแซง (ภาคอีสาน อาทิ จังหวัดชัยภูมิ ขอนแก่น มหาสารคามฯลฯ ตามชุมชนที่อยู่ริมแม่น้ำชี ) มันนก ที่มีลักษณะหัวภายนอกคล้ายกัน คือ หัวใต้ดินมีลักษณะรูปไข่ เปลือกหัวมีสีเหลืองอมน้ำตาล และมีรากแขนงขนาดเล็กแตกออกรอบหัว ซึ่งทั้ง 2 ชนิด พบมากตามที่ลุ่มชุ่มชื้น โดยเฉพาะพื้นที่ใกล้กับหนองน้ำ ริมแม่น้ำ ริมลำห้วย ซึ่งจะขึ้นแทรกกับพืชนิดอื่น คำว่า มันแซง เป็นคำที่ใช้เรียก มันนกชนิดใบเล็ก ซึ่งนิยมใช้ในภาคอีสาน แต่บางพื้นที่ในภาคอีสานก็เรียกมันนกชนิดใบเล็กว่า มันนก เช่นกัน ส่วนคำว่า มันนก เป็นชื่อที่นิยมเรียกในทุกภาค โดยเฉพาะคนในภาคกลาง ซึ่งใช้เรียกมันนกทั้งชนิดใบเล็ก และชนิดใบใหญ่ เพราะมีลักษณะหัวที่คล้ายกันมาก ถิ่นกำเนิด และการแพร่กระจาย มันนก และมันแซงมีถิ่นกำเนิดในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อาทิ พม่า ลาว กัมพูชา รวมถึงประเทศไทยด้วย พบมากตามป่าเบญจพรรณที่อยู่ใกล้กับแหล่งน้ำ อาทิ ขอบแม่น้ำ ขอบลำห้วย เป็นต้น พบได้ในทุกภาค แต่พบมากในภาคเหนือ และภาคอีสาน ประโยชน์ของมันนก 1. หัวมันนก นิยมนำมานึ่งหรือต้มให้สุกสำหรับรับประทาน เปลือกหัวบาง ลอกแกะออกง่าย เนื้อหัวด้านในมีสีขาว แต่จะมีเมือกเหนียวสำหรับหัวอ่อน แต่หัวใหญ่จะมีเนื้อทราย พองขยาย เนื้อหัวมีรสหวาน 2. หัวมันนก เมื่อต้มหรือนึ่งสุกแล้วนำมาสับเป็นชิ้นสำหรับบวชใส่กะทิ คล้ายกับบวชมัน 3. หัวมันนก ใช้ประกอบอาหารคาว โดยเฉพาะเมนูแกงจืด แกงเลียง 4. หัวมันนกนำมาสับเป็นชิ้นเล็กๆ ก่อนนำมาตากแห้ง และบดเป็นแป้ง สำหรับใช้ทำขนมหวาน สรรพคุณหัวมันนก/มันแซง – ช่วยเจริญอาหาร – ช่วยบำรุงร่างกาย – ช่วยกระตุ้นระบบขับถ่าย – หัวดิบนำมาฝานเป็นแผ่นหรือผ่าครึ่ง ก่อนใช้ประคบบริเวณร้อนในหรือน้ำร้อนลวก ช่วยบรรเทาอาการแสบร้อน แกงเลียงมันนก เครื่องปรุง วัตถุดิบหลัก มันนก 500 กรัม ปลาช่อนต้มสุก 1 ตัว เครื่องแกง พริกไทย 10 เม็ด หัวหอม 3-5 หัว กระเทียม 1 หัว กะปิมอญ 1 ช้อนชา เกลือ 1 หยิบมือ เครื่องปรุงรส ใบแมงลัก 1 หยิบมือ น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ วิธีทำ 1. ปอกมันนกเอาเปลือกออก หั่นเป็นชิ้นหนาพอสมควร ล้างน้ำให้สะอาดใส่ภาชนะเตรียมไว้ 2. เครื่องปรุง พริกไทย หัวหอม กะปิ เกลือ ปลา โขลกรวมกันให้ละเอียด 3. ละลายน้ำแกงพอสมควรใส่หม้อ ยกขึ้นตั้งไฟจนเดือด 4. เอามันนกที่เตรียมไว้ใส่หม้อ ตั้งไฟต่อไปให้เดือดพล่าน 5. ใส่น้ำปลา ปรุงรสตามต้องการตามต้องการ ใส่ใบแมงลัก เสร็จแล้วยกลง หมายเหตุ : จะใช้กุ้งสดหรือกุ้งแห้งป่นแทนปลาก็ได้