ชุมชนบ้านแพมบก ตั้งอยู่ในอำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นหมู่บ้านที่สะท้อนให้เห็นถึงการผสมผสานทางวัฒนธรรมอันงดงามระหว่างชาวไทใหญ่และคนเมือง ซึ่งยังคงรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีและวิถีชีวิตดั้งเดิมไว้อย่างเหนียวแน่น

วัฒนธรรมและภาษา: ประชากรส่วนใหญ่ในบ้านแพมบกเป็นชาวไทใหญ่และคนเมือง โดยมีการสื่อสารด้วยภาษาไทใหญ่ ภาษาไทยถิ่นเหนือ และภาษาไทยกลาง ซึ่งแสดงถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่อยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน

ประวัติศาสตร์ของชุมชน: เรื่องราวของบ้านแพมบกนั้นน่าสนใจและเต็มไปด้วยการอพยพย้ายถิ่นฐาน ก่อนปี พ.ศ. 2412 พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นที่อยู่อาศัยของชาวกะเหรี่ยงมาก่อน ต่อมา เจ้าฟ้าโกหล่าน ได้นำชาวไทใหญ่จากเมืองนายเข้ามาตั้งถิ่นฐานแทนที่ชาวกะเหรี่ยงที่อพยพออกไป โดยเจ้าฟ้าโกหล่านประทับอยู่ที่เวียงใต้ และได้จัดสรรให้ชาวไทใหญ่ไปสร้างบ้านเรือนในหมู่บ้านใกล้เคียงหลายแห่ง เช่น บ้านทรายขาว บ้านน้ำฮู บ้านทุ่งโป่ง บ้านกุงแกง บ้านแพมกลาง และบ้านม่วงสร้อย

การอพยพของผู้คนในพื้นที่ตำบลทุ่งยาวมีความซับซ้อน โดยมีชาวไทใหญ่จากบ้านร้องแหนงที่อพยพมาจากเชียงราย และชาวบ้านจากบ้านทุ่งโป่งที่อพยพมาจากรัฐฉาน ซึ่งล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการก่อร่างสร้างชุมชนบ้านแพมบกในปัจจุบัน

ภูมิปัญญาท้องถิ่นและผลิตภัณฑ์ชุมชน: ชุมชนแห่งนี้ยังคงสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นอันทรงคุณค่า ซึ่งสะท้อนผ่านผลิตภัณฑ์ชุมชนที่เป็นเอกลักษณ์และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ได้แก่

• ข้าวเกรียบสมุนไพร: ขนมขบเคี้ยวที่ทำจากข้าวและสมุนไพรท้องถิ่น มีรสชาติเป็นเอกลักษณ์และดีต่อสุขภาพ
• น้ำพริกถั่วเน่า: น้ำพริกพื้นบ้านที่ใช้ถั่วเน่า (ถั่วเหลืองหมัก) เป็นส่วนประกอบหลัก ให้รสชาติเข้มข้นและกลิ่นหอมเฉพาะตัว นิยมรับประทานกับผักสดหรือข้าวสวย
• น้ำพริกคั่วทราย: น้ำพริกแห้งที่ผ่านการคั่วจนหอมกรุ่น มีรสชาติจัดจ้าน นิยมรับประทานกับข้าวเหนียวหรือเป็นเครื่องเคียง
• งานหัตถกรรม: โดยเฉพาะ ไม้กวาดปุ๋มเป้ง ซึ่งเป็นไม้กวาดที่ทำจากใบของพืชตระกูลปาล์มในท้องถิ่น มีความทนทานและเป็นงานฝีมือที่เป็นเอกลักษณ์ของชุมชน

การพัฒนาชุมชน: แม้จะเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ที่มีวิถีชีวิตเรียบง่าย แต่ชาวบ้านได้รวมกลุ่มกันเพื่อพัฒนาชุมชนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและธรรมชาติ โดยยังคงยึดมั่นในวิถีชีวิตแบบพอเพียงและรักษาสภาพแวดล้อมดั้งเดิมไว้ เพื่อให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสถึงเสน่ห์ที่แท้จริงของบ้านแพมบก