ชุมชนยลวิถี : ชุมชน เขานิเวศน์

“เขานิเวศน์” มาจากชื่อ “นิเวศน์คีรี” เป็นชื่อเขาที่เป็นที่ตั้งของพระที่นั่งรัตนรังสรรค์ เป็นชื่อที่รัชกาลที่ 5 ไ ได้พระราชทานเมื่อครั้งเสด็จประพาสเมืองระนอง ต่อมาจึงได้ตั้งชื่อเป็นตำบลเขานิเวศน์ เป็นตำบลที่อยู่ในเขตเทศบาลเมืองระนอง โดยเขานิเวศน์มีทั้งหมดมี 20 ชุมชน โดยมีตำนาน ความเชื่อ และประวัติศาสตร์ มากมาย ได้แก่ 1. ชุมชนสะพานยูงชาติเฉลิม เป็นชุมชนสถานที่ก่อตั้งค่ายจวนเจ้าเมืองระนอง เป็นตระกลู ณ ระนอง จวนเจ้าเมืองระนองมีการก่อสร้างในลักษณะค่ายของพระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี (คอซู้เจียง ณ ระนอง)ปัจจุบันเป็นแหล่งโบราณสถานที่สำคัญของจังหวัดระนอง ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาในประวัติศาสตร์ของจังหวัด2. ชุมชนด่านท่าเมือง มีคนจีนเดินทางโดยเรือมาค้าขายและปลูกที่พักชั่วคราวริมคลองท่าด่านและบริษัทเหมืองแร่ ไซมิสติลได้ทำการขุดแร่บริเวณชุมชนด่านท่าเมืองเป็นครั้งแรก ทำให้มีชาวบ้านอพยพเข้ามาอยู่ในชุมชนด่านท่าเมือง 200 หลังคาเรือน ซึ่งต่อชาวบ้านพัฒนาป่าชายเลนในพื้นที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวอีกแห่งหนึ่งของจังหวัดระนอง3. ชุมชนตลาดล่างภักดีได้มีตลาดแห่งแรกในชุมชนตลาดล่าง ผู้ก่อตั้งชื่อโกซิ่ม เป็นชาวจีน จัดตั้งขนมกลุ่ม เต้าส้อ เต้าส้อวารุณีซึ่งเป็นตลาดอีกแห่งหนึ่งที่สำคัญของจังหวัดระนอง เนื่องจากมีสินค้าพื้นถิ่น และสินค้าจากประเทศใกล้เคียง คือประเทศพม่า มาจำหน่ายมากมาย4. ตลาดใหม่เสาแดง เป็นที่ตั้งของบ้านร้อยปีเทียนสือ เป็นบ้านเก่าที่มีอายุกว่า 150 ปี สร้างขึ้นตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งถือว่าเป็นบ้านเก่าแก่ที่สุดบ้านหนึ่งของเมืองระนอง รวมทั้งเป็นหนึ่งในแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์และทางวัฒนธรรมท้องถิ่น โดยรวบรวมองค์ความรู้เรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับจังหวัดระนองไว้มากมาย ส่วนหนึ่งปรากฏอยู่ในภาพถ่ายที่เก่าแก่ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่จะใช้ยืนยันความเป็นมาของบรรพบุรุษต้นตระกูล และสิ่งที่เกี่ยวข้องกับเรื่องราวต่างๆในอดีต เปรียบเสมือนพิพิธภัณฑ์มีชีวิตที่บอกเล่าเรื่องราวในอดีตของคนจีนในรุ่นแรกๆที่มาตั้งถิ่นฐานอยู่ในจังหวัดระนอง4. ชุมชนบางส้าน เป็นที่ตั้งของศาลเจ้าต่ายเต๊เอี๋ย ซึ่งเป็นศาลเจ้าเก่าแก่และเป็นที่นับถือบูชาของชาวระนอง จากหลักฐานที่ปรากฏและพิสูจน์ได้คือ ป้ายศาล ป้ายแรก และจากการหาข้อมูลจากผู้เฒ่าผู้แก่ชาวชุมชนบางส้านเล่าว่า ศาลเจ้าแห่งนี้สร้างมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2419 ซึ่งในสมัยนั่นจะเป็นศาลไม้เก่า บนที่ดินประมาณ20ตารางวา ต่อมาปี 2528 ผู้จัดการศาล มองเห็นถึงความสำคัญจึงพัฒนาให้เจริญขึ้นจนกระทั่งปัจจุบัน นอกจากนี้ศาลเจ้า แห่งนี้ยังใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมในงานประเพณีถือศีลกินเจของชาวเมืองระนอง และเป็นที่ตั้งของพระที่นั่งรัตนรังสรรค์จำลอง เขานิเวศน์สกายวอร์ค รวมทั้งมีโรงเรียนหมิงซิน ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2463 จนถึงปัจจุบันนี้มีอายุมานานนับ 100 ปี เริ่มต้นจากชาวจีนที่อาศัยอยู่ในชุมชนอยากจะให้ลูกหลานในชุมชนได้เรียนหนังสือกัน มีประติมากรรมที่เก่าแก่ในชุมชนนี้มากมายนอกจากนี้ในชุมชนยังมีอาหารพื้นถิ่นที่ประวัติยาวนาน ได้แก่ ไอติมประเสริฐสงค์ ไอติมไข่แข็งแห่งระนอง จากรุ่นพ่อรุ่นลูก มีความอร่อยแบบโบราณ จะใส่ลูกชิด ขนมปัง มันสัปปะรด ลูกเกด ฯลฯ ราดหน้าด้วยนมข้นจืด ไอติมมีสามรสชาติ กะทิ รสช็อคโก ส่วนเครื่องนั้นสามารถใส่รวมได้หมดทุกอย่าง และทำเองทั้งหมด ถ้วยละ 40 บาท ซึ่งภายในร้านไร้การตกแต่งแบบประดิษฐ์ใดๆ เป็นบ้านอาคารเก่าที่อยู่มายาวนานบนถนนตลาดเทศบาล ด้านในมีโปสเตอร์หนังติดตามกำแพงบ้าน นอกจากไอติมแล้ว ความอร่อยของขนมจีบที่รสชาติและแป้งห่อที่มีความมันไม่เหมือนใคร ร้านไอติมไข่แข็ง สูตรโบราณมากกว่า 50 ปี ในถนนเส้นหลักในตลาดตัวเมืองระนอง อยู่ในเขตชุมชนบางส้าน เป็นสถานที่ได้รับความนิยมมานานนับหลายสิบปี