หนังตะลุง

สาระสำคัญของมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมโดยสังเขปเป็นศิลปะการแสดงประจำจังหวัดภูเก็ต ที่มีการสืบทอดต่อๆกันมามากกว่าร้อยปี เป็นที่ภาคภูมิใจของคนภูเก็ตมานานที่มีศิลปะการแสดงที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น ที่คนรุ่นปัจจุบันต้องสนับสนุนส่งเสริมให้คงอยู่และสืบทอดต่อไป ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของจังหวัดภูเก็ต

ความเป็นมา
นายหนังพร้อม ไกรเลิศ เป็นผู้เริ่มต้นแสดงหนังตะลุง คณะแรกของจังหวัดภูเก็ต (ชาตะ พ.ศ. 2411 มรณะ พ.ศ. 2453) มีทายาทสืบต่อการแสดงหนังตะลุงในนาม หนังตะลุง ตระกูลไกรเลิศ มาเป็นเวลา 100 ปีเศษ นายหนังรุ่นปัจจุบันที่ยังคงเล่นอยู่ เป็นทายาทลำดับที่ 4 ของตระกูลนี้

เอกลักษณ์
ศิลปะการแสดงที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น หนังตะลุงมีความโดดเด่นในฐานะการแสดงหุ่นเงาที่ใช้ผู้เชิดเพียงคนเดียว (นายหนัง) ซึ่งทำหน้าที่ทั้งเล่าเรื่อง ร้องเพลง และเชิดหุ่นทั้งหมด โดยมีวงดนตรีพื้นบ้านภาคใต้บรรเลงประกอบ หุ่นทำจากหนังวัวแกะสลักอย่างประณีต เรื่องราวที่นำเสนอผสมผสานนิทานพื้นบ้าน พุทธศาสนา และการเสียดสีสังคมร่วมสมัยด้วยอารมณ์ขัน

รูปแบบการแสดง
หนังตะลุงเป็นการแสดงหุ่นเงาที่ใช้หุ่นหนังแบนเชิดอยู่หลังจอผ้าขาวบาง โดยมีแสงไฟส่องจากด้านหลัง นายหนัง (ผู้เชิด) จะนั่งอยู่หลังจอ ทำหน้าที่เล่าเรื่อง พากย์บทสนทนาของตัวละคร ร้องเพลง และเชิดหุ่นไปพร้อมกัน การแสดงจะบรรเลงประกอบด้วยวงดนตรีพื้นบ้านภาคใต้ ซึ่งมักประกอบด้วย ทับ กลองตุ๊ก ฆ้อง และปี่ เรื่องราวที่นำเสนอมาจากนิทานพื้นบ้าน รามเกียรติ์ หรือประเด็นทางสังคมร่วมสมัย โดยมีการสอดแทรกอารมณ์ขันและการด้นสด

เครื่องดนตรี/เครื่องแต่งกาย
เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบการแสดงหนังตะลุงโดยทั่วไปประกอบด้วย ทับ (กลองคู่) กลองตุ๊ก ฆ้อง ปี่ และบางครั้งอาจมีฉิ่ง ส่วนเครื่องแต่งกายนั้นหมายถึงหุ่นหนังตะลุงที่แกะสลักและลงสีอย่างประณีต ซึ่งเป็นตัวละครหลักในการแสดง ส่วนนายหนังผู้เชิดมักแต่งกายด้วยชุดพื้นเมืองหรือชุดสุภาพทั่วไป

คุณค่าทางวัฒนธรรม
เป็นที่ภาคภูมิใจของคนภูเก็ตมานานที่มีศิลปะการแสดงที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น ที่คนรุ่นปัจจุบันต้องสนับสนุนส่งเสริมให้คงอยู่และสืบทอดต่อไป ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของจังหวัดภูเก็ต