ThaiVerse iconThaiVerse
ประเพณีแห่พ่อคุณโขน
1/5
ประเพณีแห่พ่อคุณโขน
2/5
ประเพณีแห่พ่อคุณโขน
3/5
ประเพณีแห่พ่อคุณโขน
4/5
ประเพณีแห่พ่อคุณโขน
5/5
เทศการประเพณีไทย

ประเพณีแห่พ่อคุณโขน

1 พ.ค. 2564
เสาร์ | 08:00 - 17:00 น.
ศาลพ่อคุณโขน ตำบล บ้านบ่อ อำเภอเมืองสมุทรสาคร สมุทรสาคร ประเทศไทย
สมุทรสาคร

ข้อมูลงาน

ประเพณีแห่พ่อคุณโขน เป็นงานประจำปีที่สำคัญของชาวตำบลบ้านบ่อ อ.เมือง จ.สมุทรสาคร จัดขึ้นเป็นเวลา 3 วันคือ ในวันขึ้น 12,13,14 ค่ำ เดือนหกของทุกปี ในวันงานจะมีชาวบ้านและผู้ที่ศรัทธาและเคารพนับถือพ่อคุณโขนเข้ามาร่วมงานเป็นจำนวนมาก คนเฒ่าคนแก่ในหมู่บ้านเล่าสืบกันมาว่า ศาลพ่อคุณโขนน่าจะมีมาตั้งแต่สมัยต้นรัตนโกสินทร์ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ในคราวนั้นมีคณะโขนหลวงได้เดินทางมาทางเรือโดยใช้คลองสุนัขหอนเพื่อไปยังอัมพวา สมุทรสงคราม ขณะที่ขบวนเรือผ่านตำบลบ้านบ่อ เรือเกิดอับปางมีคนเสียชีวิตมากมายตรงบริเวณนั้นเอง แต่น่าแปลกที่ศพนักแสดงโขนสองพี่น้องกลับลอยขึ้นมาเหนือน้ำ โดยศพผู้พี่กอดหัวโขนที่ใช้แสดงเป็นทศกัณฑ์ขึ้นมาด้วย ชาวบ้านจึงจัดสร้างศาลขึ้น ณ บริเวณที่พบศพท่านซึ่งเรียกว่าเป็นละแวก “บ้านบน” เรียกกันว่า “ศาลพ่อคุณโขน” ด้วยอิทธิฤทธิ์ปาฏิหาริย์ของพ่อคุณโขนทำให้ชาวบ้านเลื่อมใสศรัทธามาก มีเรื่องเล่ามากมายของชาวบ้านต่อความศักดิ์สิทธิ์ของศาลพ่อคุณโขน เช่น บริเวณริมน้ำของศาลพ่อคุณโขนมีจระเข้ศักดิ์สิทธิ์ที่คอยช่วยชาวบ้าน หรือหากเรือลำใดไม่หยุดจอดสักการะที่ศาลพ่อคุณโขนเวลามีงานประจำปีเรือลำนั้นจะอับปางไม่สามารถไปต่อได้

วัน เวลา และสถานที่
ประเพณีแห่พ่อคุณโขนจัดขึ้นที่ตำบลบ้านบ่อ อ.เมือง จ.สมุทรสาคร เป็นเวลา 3 วันคือ ในวันขึ้น 12,13,14 ค่ำ เดือนหกของทุกปี โดยมีการเตรียมงานเริ่มตั้งแต่วันขึ้น 10 ค่ำ และวันขึ้น 11 ค่ำ

รูปแบบและกิจกรรมภายในงาน
งานแห่พ่อคุณโขนในอดีตนั้นจัดเพียงสองวัน แต่ปัจจุบันจัดสามวัน คือขึ้น 12,13,14 ค่ำ เดือนหกของทุกปี แต่อย่างไรก็ดีการเตรียมงานจริงๆ เริ่มตั้งแต่วันขึ้น 10 ค่ำ โดยจะเชิญเจ้าอาวาสจากวัดต่างๆ ในอดีตเจ้าคณะจังหวัดจะมาร่วมทำพิธีเจริญพุทธมนต์เย็น ต่อมาวันขึ้น 11 ค่ำ ช่วงเช้าจัดทำบุญตักบาตรถวายภัตตาหารเช้าแด่พระภิกษุสงฆ์ ช่วงเย็นบริเวณโรงละครหน้าศาลจัดโหมโรง มีละครรำถวายมือ ซึ่งถือปฏิบัติกันมาตั้งแต่อดีตที่ทางศาลจะว่าละครรำจากเพชรบุรีให้มารำในงานประจำปี

  • ชาวบ้านและผู้ที่ศรัทธาและเคารพนับถือพ่อคุณโขนเข้ามาร่วมงาน
  • บนบานที่ศาลพ่อคุณโขนเพื่อขอพร ขอให้กิจการงานค้าขายรุ่งเรือง ขอให้ฝนไม่ตกตอนทำนาเกลือ ขอให้พ้นจากโรคภัย และเรื่องมงคลต่างๆ ในชีวิต
  • ไหว้และแก้บนด้วยคณะละครรำในงานประจำปี
  • วันขึ้น 10 ค่ำ: เชิญเจ้าอาวาสจากวัดต่างๆ มาร่วมทำพิธีเจริญพุทธมนต์เย็น
  • วันขึ้น 11 ค่ำ ช่วงเช้า: ทำบุญตักบาตรถวายภัตตาหารเช้าแด่พระภิกษุสงฆ์
  • วันขึ้น 11 ค่ำ ช่วงเย็น: จัดโหมโรง มีละครรำถวายมือ
  • ละครรำแก้บนจะเล่นไปจนถึงขึ้น 14 ค่ำ และจะหยุดรำในวันพระคือขึ้น 15 ค่ำ จากนั้นพอแรม 1 ค่ำจะมารำต่อ
  • วันขึ้น 12 ค่ำ: จัดเป็นโรงทานให้คนที่มาร่วมงานรับประทานอาหารเช้าและกลางวันฟรี
  • วันขึ้น 12 ค่ำ ประมาณ 9 โมงเช้า: อัญเชิญพ่อคุณโขนลงมาจากศาลและเดินแห่ไปรอบหมู่บ้าน
  • อัญเชิญพ่อคุณน้อยลงมาจากศาลเพื่อเข้าร่วมขบวนแห่
  • ขบวนแห่เดินจากศาลพ่อคุณโขน ไปถึงศาลพ่อคุณน้อย แล้วเดินแห่กลับทางเดิมและวกขึ้นสะพานโยธาธิการข้ามคลองสุนัขหอนไปยังบริเวณหน้าวัดใหญ่บ้านบ่อ แล้วเดินข้ามสะพานกลับมายังศาลพ่อคุณโขน
  • นำพ่อคุณโขนและพ่อคุณน้อยประดิษฐานที่บนศาลพ่อคุณโขน เมื่องานเสร็จแล้วจึงอัญเชิญพ่อคุณน้อยกลับไปยังศาลพ่อคุณน้อยดังเดิม
  • ระหว่างการแห่มีขบวนสิงโตจากสมุทรสาครและคณะกระตั้วแทงเสือมาร่วมขบวน มีแตรวงบรรเลงตลอดทาง
  • ตามรายทางบ้านต่างๆ จะนำน้ำดื่มและขนมมาเลี้ยงคนที่ร่วมขบวนแห่
  • ตลอดวันตั้งแต่ขึ้น 12 ค่ำ: ชาวบ้านจะเริ่มมาไหว้ ปิดทอง และแก้บนกันตั้งแต่เช้า
  • ของไหว้มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนใครประกอบด้วย ขนมกง ข้าวตอกหัวโขน ดอกไม้ธูปเทียน ผลไม้ หรือหัวหมู
  • การแก้บนนิยมแก้ด้วยละครรำ โดยคณะละครที่มาร่วมงานเป็นประจำทุกปีคือคณะขันนาคทัศนศิลป์ จ.เพชรบุรี

เอกลักษณ์และจุดเด่น
พ่อคุณโขนคือศพนักแสดงโขนผู้พี่ที่เสียชีวิตจากการที่เรือคณะโขนหลวงอับปางที่ตำบลบ้านบ่อในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ โดยศพของท่านลอยขึ้นมาเหนือน้ำพร้อมกอดหัวโขนที่ใช้แสดงเป็นทศกัณฑ์ ชาวบ้านจึงสร้างศาลขึ้น ณ บริเวณที่พบศพท่าน เรียกว่า “ศาลพ่อคุณโขน” นอกจากนี้ยังมี “ศาลพ่อคุณน้อย” ซึ่งเป็นศพนักแสดงโขนผู้น้องที่พบในละแวก “บ้านล่าง” พ่อคุณโขนเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวบ้านเนื่องจากมีอิทธิฤทธิ์ปาฏิหาริย์และความศักดิ์สิทธิ์ เช่น มีจระเข้ศักดิ์สิทธิ์คอยช่วยชาวบ้าน และเรือที่ไม่หยุดจอดสักการะจะอับปาง

แผนที่และการเดินทาง

ศาลพ่อคุณโขน ตำบล บ้านบ่อ อำเภอเมืองสมุทรสาคร สมุทรสาคร ประเทศไทย, สมุทรสาคร

โดย ThaiVerse 00—การดู 5 ครั้ง—0 แชร์

แชร์เนื้อหา: