ชุมชนหาดบ้านกรูด ตั้งอยู่ในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงและได้รับความนิยมอย่างมากจากทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ด้วยความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลาย ทั้งชายทะเล วัดวาอาราม และวิถีชีวิตของชุมชนชาวประมงที่ยังคงดำเนินไปอย่างเรียบง่าย

ลักษณะทางภูมิศาสตร์และระบบนิเวศของชุมชนหาดบ้านกรูดมีความโดดเด่นและหลากหลายอย่างยิ่ง พื้นที่ทางด้านตะวันตกจรดเทือกเขาตะนาวศรี ซึ่งเป็นพรมแดนธรรมชาติกั้นระหว่างไทยกับเมียนมา และค่อยๆ ลาดเทลงมาทางทิศตะวันออกจนถึงอ่าวไทย ทำให้เกิดสภาพภูมิประเทศที่แตกต่างกันไป ตั้งแต่พื้นที่สูงของป่าไม้ พื้นที่ดอน ที่ราบ ที่ลุ่ม ป่าพรุ ชายหาด ไปจนถึงทะเล นอกจากนี้ยังมีลำคลองสายสั้นๆ หลายสายที่ไหลจากหุบเขาลงสู่ที่ราบและออกสู่ทะเล สภาพดินเป็นดินร่วนปนทรายที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง เหมาะแก่การเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจหลายชนิด

วิถีชีวิตและเศรษฐกิจชุมชนของบ้านกรูดผูกพันกับการเกษตรและการประมงมาอย่างยาวนาน ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม เช่น การทำสวนมะพร้าว สับปะรด ยางพารา ปาล์มน้ำมัน นาข้าว กล้วยน้ำว้า สะตอ และพริก นอกจากนี้ยังมีการเลี้ยงสัตว์เป็นอาชีพเสริมควบคู่ไปกับการเกษตร เช่น โค ไก่ กบ จระเข้ แกะ ตะพาบน้ำ และการทำนากุ้ง การประมงพื้นบ้านก็เป็นอีกหนึ่งอาชีพสำคัญที่สร้างรายได้ให้กับชุมชน โดยเฉพาะบริเวณแหลมปากคลองที่เป็นแหล่งค้าขายอาหารทะเลสดจากชาวประมงโดยตรง นอกจากนี้ยังมีภาคพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรมขนาดเล็กและกลาง เช่น โรงงานผลิตไม้สับ โรงงานใยมะพร้าว และการรับจ้างในโรงงานอุตสาหกรรมเหล็กในอำเภอบางสะพาน

ที่มาของชื่อ "บ้านกรูด" มีการบอกเล่าสืบต่อกันมาสองแนวทาง:

• แนวทางแรก: เดิมชื่อว่า "หัวท่า" ซึ่งเป็นท่าเรือสำคัญสำหรับการค้าขายสินค้าจากประเทศจีนหรือต่างประเทศ โดยมีต้นมะกรูดขนาดใหญ่ตั้งอยู่บริเวณท่าเรือ ซึ่งเรือสินค้าจะใช้ผูกโยงเรือเมื่อเข้ามาจอดเทียบท่าเพื่อซื้อขายสินค้า คำว่า "บ้าน" ถูกเติมเข้ามาภายหลัง
• แนวทางที่สอง: มาจาก "ต้นผักกรูด" ที่ขึ้นอยู่ริมน้ำเป็นจำนวนมากในพื้นที่ จนกลายเป็นที่มาของชื่อเรียก "บ้านกรูด" ในที่สุด

ประวัติการค้นพบเรือยาวโบราณที่ทุ่งเรือยาว เป็นอีกหนึ่งเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจของชุมชน เมื่อวันที่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๕๐ ได้มีการค้นพบเรือยาวโบราณ ณ ชุมชนบ้านทุ่งเรือยาว ซึ่งอยู่ติดกับชุมชนหาดบ้านกรูด บริเวณชายฝั่งด้านทิศเหนือของคลองกรูด

• ลักษณะของเรือ: เป็นเรือขุดจากไม้ตะเคียนทั้งต้น มีความยาวประมาณ ๑๐.๕๐ เมตร สันนิษฐานว่ายังสร้างไม่เสร็จสมบูรณ์และถูกทิ้งไว้ เทคนิคการสร้างเรือแบบนี้มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยาจนถึงรัตนโกสินทร์ตอนต้น
• คำบอกเล่าจากชาวบ้าน: ผู้สูงอายุในชุมชนหลายท่าน เช่น นางสิน สมิงปราบ (๘๓ ปี) และนายสุนทร อินทร์สุวรรณ (๕๖ ปี) ต่างยืนยันว่าพบเห็นเรือลำนี้มาตั้งแต่ยังเด็ก โดยเดิมเรือจมอยู่ริมคลองฝั่งทิศใต้ในลักษณะขวางตลิ่ง และเคยมีเรื่องเล่าว่ามีการนำช้างมาลากเรือแต่ไม่สำเร็จ นอกจากนี้ยังมีการเล่าสืบกันมาว่ามีเรือลักษณะเดียวกันนี้ทั้งหมด ๓ ลำ โดยลำที่พบนี้เป็นหนึ่งในสองลำที่จมอยู่ในคลองกรูด
• ข้อสันนิษฐาน: แม้แผนที่เก่าและปัจจุบันจะไม่ปรากฏชื่อ "บ้านทุ่งเรือยาว" แต่จากข้อมูลคำบอกเล่าของชาวบ้าน ทำให้สันนิษฐานได้ว่าเรือโบราณลำนี้มีอายุมากกว่า ๑๐๐ ปี และเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติของคนในอดีต